Uluslararası İlişkiler
Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu
Hakkında
Balkan ülkelerinde anayasal değerlerin koruyucuları ve demokrasi ile insan haklarının garantörleri olan anayasal yargı organları arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin yanı sıra anayasa yargısı alanındaki güncel konuların tartışılması ve iyi uygulamaların düzenli olarak paylaşıldığı bir platform oluşturulması amacıyla 27 Ekim 2023 tarihinde Bulgaristan’ın başkenti Sofya’da Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumunun Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Mutabakat Zaptının imzalanmasıyla birlikte Arnavutluk, Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemeleri Forumun kurucu üyeleri arasında yer almıştır.
14 Kasım 2025 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi ev sahipliğinde düzenlenen Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu Üçüncü Konferansı kapsamında Foruma üye mahkemelerin temsilcileri tarafından görüşülen Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu Tüzüğü kabul edilerek, “Antalya Deklarasyonu” imzalanmıştır. Böylece Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu (BCCF) resmî statüye kavuşmuştur.
Forumun Daimî Sekretaryası Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi tarafından yürütülmektedir.
Forumun başkanlığı rotasyon esasına göre yapılmaktadır ve genellikle sonbaharda düzenlenen bir sonraki Yıllık Toplantıyı düzenleyen Mahkeme tarafından yürütülmektedir. Forumun dönem başkanlığı, 2026 yılı itibarıyla Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi tarafından yürütülmektedir.
Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu resmî web sayfasına ulaşmak için tıklayınız.
Yıllık Konferanslar
2025 - Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin ev sahipliğinde “İnsan Haklarının Standardizasyonu ve Anayasa Yargısının Rolü” temasıyla düzenlenen Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu Üçüncü Konferansı 14 Kasım 2025 tarihinde Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı (ATGV) Antalya Eğitim ve Sosyal Tesisinde gerçekleştirilmiştir.
Konferansa Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu üyeleri Arnavutluk, Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ile Forumun gözlemci statüsündeki üyeleri Bosna-Hersek, Hırvatistan ve Romanya anayasa mahkemelerinin başkan ve üyeleri katılmıştır. Azerbaycan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Moldova anayasa/yüksek mahkeme başkan ve üyeleri ile Afrika Anayasa Yargısı Konferansı Daimî Genel Sekreteri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yargıçlarının yer aldığı konferansa katılmıştır.
Konferans kapsamında gerçekleştirilen oturumların ardından Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumuna üye 6 ülkenin anayasa mahkemeleri başkan ve üyelerinin katılımıyla Üyeler Kurulu Toplantısı yapılmıştır. Toplantıda, 27 Ekim 2023 tarihinde kurulan Forumun yapısı, hedefleri ve faaliyetleri ile dönem başkanlığı ve üyelik gibi hususları düzenleyen taslak tüzük görüşülmüştür. Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından tüzük oy birliğiyle kabul edilmiş olup, Tüzüğün kabulüne ilişkin “Antalya Deklarasyonu” imzalanmıştır.
Deklarasyonda ayrıca 2026 yılında düzenlenecek Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu 4. Konferansı’nın Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi ev sahipliğinde gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Balkan Anayasa Mahkemeleri Tüzüğü’nün Türkçe ve İngilizce metinlerine ulaşmak için tıklayınız.
Antalya Deklarasyonu’nun Türkçe ve İngilizce metinlerine ulaşmak için tıklayınız.
2024 - Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu İkinci Konferansı, 23-25 Ekim 2024 tarihinde Kosova’nın başkenti Priştine’de düzenlenmiştir. Söz konusu Konferansa Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Anayasa Mahkemesi Üyesi Muhterem İnce ve Başraportör Volkan Has katılım sağlamıştır. Konferansa Arnavutluk, Bosna Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Karadağ Anayasa Mahkemeleri/Yüksek Mahkemeleri ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, AB Adalet Divanı, Venedik Komisyonu, Dünya Hukuk Vakfı ve Dünya Hukukçular Derneğinden temsilciler katılmıştır.
Konferans esnasında Balkan Formunun tüzüğünün hazırlanarak Birlik haline dönüştürülmesi, yeni ülkelerin Foruma katılmasının sağlanması, bir sonraki konferansa Türkiye’nin ev sahipliği yapması ve konferansın Ekim 2025’te gerçekleştirilmesi gibi hususlar ele alınmıştır.
2023 - Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu Birinci Konferansı, 27 Ekim 2023 tarihinde Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’nin ev sahipliğinde Sofya’da gerçekleştirilmiştir.
Söz konusu Konferansa Balkan ülkelerinin anayasa mahkemeleri temsilcilerinin yanı sıra AB Adalet Divanı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Komisyonu temsilcilerinin de katılımıyla anayasal adalete erişim konusuna odaklanmıştır. Toplantıya Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Sayın Hasan Tahsin Gökcan, Üye Sayın Muammer Topal ve Raportör Sayın Ali Erdem Şahin katılmışlardır.
Toplantı sonunda “Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu Mutabakat Zaptı” imzalanmıştır.
Arnavutluk, Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Türkiye Cumhuriyeti anayasa mahkemeleri Forum’un tam üyesi, Bosna Hersek, Hırvatistan, Yunanistan ve Romanya ise gözlemcisidir.
Mutabakat Zaptı'nın Türkçe ve İngilizce metinlerine ulaşmak için tıklayınız.