Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, 2025 Yılı Değerlendirme Toplantısı’nda “Bizler Anayasa Mahkemesi olarak adaletin devleti ayakta tutan, bireyi güven içinde yaşatan, topluma refah ve gelişme imkânı sağlayan asli dayanak olduğu bilinciyle son derece özverili ve titiz bir çalışma yürütüyoruz.” dedi.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, 2025 Yılı Değerlendirme Toplantısı vesilesiyle düzenlenen iftar programında basın kuruluşlarının Ankara temsilcileriyle bir araya geldi. Başkan Kadir Özkaya’ya Anayasa Mahkemesi Başkanvekilleri Hasan Tahsin Gökcan ve Basri Bağcı’nın yanı sıra Genel Sekreter Murat Azaklı ile başraportörler eşlik etti.

Anayasa Mahkemesi ve Avrupa Konseyinin Birlikte Yürüttüğü “Anayasa Mahkemesinin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Etkili Şekilde Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi” kapsamında düzenlenen programda Başkan Kadir Özkaya, Anayasa Mahkemesinin 2025 yılı faaliyetlerini anlattı.

Başvurular Tamamen Adalet Odaklı Bir Yaklaşımla Değerlendirilmektedir

Başkan Kadir Özkaya, hak ihlallerinin önlenmesi, anayasal ilkelerin hayata geçirilmesi ve hukuk devletinin güçlendirilmesi yolunda Anayasa Mahkemesinin üzerine düşen görevi etkin ve verimli bir şekilde yerine getirmek için 2025 yılında üstün bir gayret içinde çalıştığını, 2026 yılında da çalışmalara aynı kararlılıkla devam ettiğini kaydetti. Anayasa Mahkemesinin çalışmalarını adaletin devleti ayakta tutan, bireyi güven içinde yaşatan, topluma refah ve gelişme imkânı sağlayan asli dayanak olduğu bilinciyle son derece özverili ve titiz bir çalışma yürüttüğünü kaydeden Başkan Özkaya, Anayasa Mahkemesinin incelemelerini yaparken birbirini denetleyen birçok yapının içerisinde yer aldığı bir süreci yürüttüğünü ve bu incelemeleri sahip olduğu zengin birikimiyle titiz müzakereye tabi tuttuğunu belirtti. Başkan Kadir Özkaya, “Mahkememizce, incelenen bireysel başvurularda dile getirilen tüm ihlal iddiaları kimsenin dinî, siyasi veya ideolojik kimliğine bakılmadan tamamen adalet odaklı bir yaklaşımla değerlendirilmekte; anayasal sınırlar içinde kalmak kaydıyla, temel hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesine hizmet edecek, modern hukukta benimsenen yorum yöntemleri tatbik edilmektedir.” şeklinde konuştu

Dosyaların inceleme sırası ve kriterleri ile ilgili olarak da değerlendirmelerde bulunan Başkan Özkaya, şöyle devam etti: “Mahkememiz, norm denetimi kapsamındaki işlerin incelenmesinde ‘İlk gelen ilk çıkar.’ ilkesine göre hareket etmektedir. Tabii burada özellikle mahkemelerden itiraz yoluyla gelen işlerde mümkün olduğu ölçüde 5 ay içinde karar vermeye büyük bir özen gösterilmektedir. Aynı şekilde bireysel başvurular da içtüzüğümüzün ‘Başvuruların inceleme sırası’ başlıklı maddesi uyarınca, geliş sırasına göre incelenerek karara bağlanmaktadır. Ancak mevzuattan kaynaklanan yetki kapsamında başvuruların konuları itibarıyla önemi ve aciliyeti de göz önünde bulundurularak Genel Kurulumuz kararıyla belirlenen kriterler çerçevesinde farklı bir inceleme sıralaması da yapılabilmektedir. Bu anlamda daha önceden belirlemiş olduğumuz bu kriterler 2025 Temmuz ayında Genel Kurul kararıyla güncellenmiştir. Tamamen objektif ölçütlere göre belirlenen bu kriterler doğrultusunda ‘Acil’, ‘Pilot ve Öncü’ ve ‘Çekirdek Haklar’ gibi toplam 7 kategori oluşturulmuştur.”

Söz konusu kategorilere ilişkin örnekler de paylaşan Başkan Özkaya, bu kriterleri ete kemiğe büründürme sorumluluğunun hukuken başkan ve başkanvekillerine ait olmakla birlikte fiilî sorumluluğun raportörlük müessesesinde olduğuna işaret ederek “Raportörlerimiz de bugüne kadar tamamen belirttiğimiz ölçütler çerçevesinde önceliklendirme yapmışlardır. Bununla birlikte kamuoyuna yansıyan bir hususa da değinmem gerekir. Zaman zaman mesela 2022 yılında yapılmış bir başvuru ile 2024 yılında yapılmış bir başvurunun aynı gün karara bağlandığı görülmektedir. Bu durum, kimi zaman farklı hak grupları arasında denge gözetilmesinden, kimi zaman ise emsal niteliği taşıyan dosyaların öncelikle ele alınmasından kaynaklanmaktadır.” şeklinde konuştu.

Yargı Organlarımız ve Diğer Tüm Kurumlarımızla İş Birliğine ve Güçlü İletişime Önem Atfediyoruz

Adalet, hukukun üstünlüğü, temel hak ve özgürlükler gibi değerlerin gerçekleşmesine katkı yapmaya; bireylerin ve kurumların adalet duygularını tatmin etmeye, onların devlete ve hukuka olan güvenlerini daha da artırmaya çalıştıklarını vurgulayan Başkan Özkaya, “Anayasa Mahkemesi olarak bizler, hukukun çizdiği sınırlar içinde vicdanımızın sesine kulak vererek, merkezinde yalnızca objektif adaletin olduğu bir anlayışla kararlarımızı şekillendiriyoruz.” dedi. Başkan Özkaya, bu anlayış doğrultusunda yargı organları ve diğer tüm kurumlarla iş birliğinin ve güçlü iletişimin tesisi için hayata geçirilen ulusal ve uluslararası çalışmalar ile yürütülen faaliyetlere ilişkin bilgiler aktardı.

Yapay Zekânın Kullanımı Konusunda Ciddi Çalışmalar Yürütmekteyiz

Başkan Kadir Özkaya, Anayasa Mahkemesinin hak arama yollarının etkinliğini artırmak amacıyla teknolojik dönüşüme özel bir önem atfettiğini belirterek “Dijitalleşmenin çağdaş hukuk sistemleri açısından kaçınılmaz bir gereklilik hâline gelmesiyle birlikte Mahkememiz de bu yönde kayda değer adımlar attı ve atmaya da devam etmektedir. Bu çerçevede, 1 Ekim 2025 tarihi itibarıyla bireysel başvuruların elektronik ortamda, UYAP Avukat Portalı üzerinden de yapılabilmesi mümkün hâle getirildi. 1 Ekim’den bu yana 6 bin 686 başvuru UYAP Avukat Portalı üzerinden yapıldı. Bu sayı, bahse konu tarihler arasında yapılan toplam başvuruların yaklaşık yüzde 29’una denk gelmektedir.” dedi. Söz konusu uygulama ile hem erişilebilirliğin arttığı hem de başvuru süreçlerinin daha hızlı, etkin ve şeffaf şekilde yürütülmesinin önünün daha da açıldığı şeklinde değerlendirmelerde bulunan Başkan Özkaya, Anayasa Mahkemesinin görev alanındaki işlere ve raportörlük müessesine yardımcı olmak anlamında yapay zekânın kullanımı konusunda da ciddi çalışmalar yürüttüğünü söyledi.

Çok Sayıda Ülkenin Yargı Organlarınca Örnek Alınan ve Örnek Gösterilen Bir Mahkemeyiz

Anayasa yargısının başka ülkelerde de evrensel hukuk normları ve uluslararası yargı içtihatları ile de şekillendiğini hatırlatan Başkan Kadir Özkaya, “Farklı ülkelerin anayasa mahkemeleri ve yüksek yargı organları arasındaki iş birliği; hukukun üstünlüğünü güçlendirmek, bireysel hakları daha etkili korumak ve küresel çapta adaletin tesisi için kritik bir önem taşımaktadır. Anayasa Mahkememiz de bu bağlamda iç hukuk sistemimizdeki çalışmalarının yanı sıra uluslararası alanda da etkin faaliyetler yürütmektedir. Tüm bu çalışmaların merkezinde yer alan Mahkememizin, çok sayıda ülkenin yüksek yargı organlarınca ve uluslararası kuruluşlarca örnek alınan ve örnek gösterilen bir mahkeme olarak dikkat çektiğini gururla söyleyebilirim.” dedi.

2025 Yılında, Yapılan Başvuruları Karşılama Oranı Yüzde 111 Olarak Gerçekleşti

Başkan Özkaya, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri kapsamında yürüttüğü çalışmalara ilişkin istatistikleri de paylaştı. 2025 yılında Anayasa Mahkemesine 64 bin 321 bireysel başvuru yapıldığını, buna karşılık 71 bin 175 başvurunun sonuçlandırıldığını belirten Başkan Kadir Özkaya, yapılan başvuruları karşılama oranının yüzde 111 olarak gerçekleştiğini vurguladı. Başkan Özkaya, “Verilen karar sayısının yapılan başvuru sayısından fazla olduğunu ortaya koyan bu veriler, artan iş yüküne rağmen Anayasa Mahkemesinin büyük bir özveri ve gayretle çalıştığının göstergesidir.” ifadelerini kullandı.

2025 yılında karara bağlanan başvurulardan 5 bin 268’inde ihlal kararı verildiğini söyleyen Başkan Kadir Özkaya, 23 Eylül 2012 tarihinden 31 Aralık 2025’e kadar verilen ihlal kararı sayısı ise 56 bin 443’ü makul süre hakkına ilişkin olmak üzere toplam 84 bin 519’dur. Başkan Özkaya, 31 Aralık 2025 itibarıyla verilen ihlal kararlarının yüzde 99,7’sinin gereğinin yerine getirildiğini vurguladı.

2025 yılında norm denetimi kapsamında 51’i iptal davası, 226’sı itiraz başvurusu olmak üzere toplam 277 başvuru yapıldığını belirten Başkan Özkaya, buna karşılık 278 iptal davası ile itiraz başvurusunun karara bağlandığını aktardı ve 2025 yılının norm denetimi kapsamında birleştirme kararları hariç olmak üzere bugüne kadar en fazla dosyanın sonuçlandırıldığı yıl olduğuna dikkat çekti.

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan yargılaması kapsamında; 2017 yılından bu yana toplam 12 dosyayı karara bağladığını ifade eden Başkan Özkaya, 2025 yılı sonu itibarıyla derdest Yüce Divan dosyası kalmadığını belirtti. Anayasa Mahkemesinin diğer görev ve yetkileri kapsamında 2025 yılında siyasi partilerin mali denetimi alanında 164 dosyayı sonuçlandırdığını dile getiren Başkan Özkaya, siyasi parti kapatma davalarına ilişkin olarak da 2025 yılı sonu itibarıyla derdest dosya sayısının 5 olduğunu aktardı.

Başkan Özkaya konuşmasının sonunda, Anayasa Mahkemesini nihai hedefinin, bireylerin devlete ve hukuka olan güvenini daha da güçlendirmek olduğunu belirterek “Anayasa Mahkemesi olarak görevimizi yerine getirirken hukukun çizdiği sınırlar içinde, merkezinde yalnızca objektif adaletin bulunduğu bir anlayışla hareket etmeye devam ediyoruz.” dedi.

Başkan Özkaya, konuşmasının ardından basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.