Anayasa Mahkemesinde iptal ya da itiraz yoluyla dava açmaya yetkili olanlar ve bu davalarda aranan hususlar

I - İPTAL DAVASI

A- Kanunların, kanun hükmündeki kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilme hakkı, Cumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir. İktidarda birden fazla siyasi partinin bulunması halinde, iktidar partilerinin dava açma hakkını en fazla üyeye sahip olan parti kullanır (Anayasa, Madde 150, 2949 sayılı Yasa, Madde 20 ).

B- İptal davasının, iptali istenen kanun, kanun hükmünde kararname veya İçtüzüğün Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altmış gün içinde açılmış olması  gerekmektedir (Anayasa, Madde 151, 2949 sayılı Yasa, Madde 22),

C-  İptal istemi, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine Anayasanın 84. maddesinin birinci, üçüncü veya dördüncü fıkralarına göre karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın, Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için başvurması gerekmektedir. (Anayasa , Madde 85),

D- 1- a-  Dava, siyasî parti grupları tarafından açılmakta ise grup genel kurulu kararının tasdikli örnekleri  ile  dava dilekçesinde imzası olanların, grup başkanı veya vekili olduklarını belirleyen onaylı belge örneklerini dava dilekçesi ile birlikte vermeleri,

b- Anayasa'ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin  Anayasanın hangi maddesi veya maddelerine aykırı olduğunun ve iddiaların dayandırıldığı gerekçenin neden ibaret bulunduğunun  açıklanması,

gerekmektedir (2949 sayılı Yasa, Madde 27),

2-  Davanın, siyasi parti gruplarının genel kurullarının, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alacakları karar üzerine, grup başkanları veya vekilleri tarafından açılması gerekmektedir. (2949 sayılı Yasa Madde 26)

E- 1-a-  Dava, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyeleri tarafından açılmakta ise dava dilekçesinde, davayı açan üyelerin ad ve soyadlarının, seçildikleri bölgelerin ve imzalarının sıra numarası altında yer alması ve bu dilekçenin, imzaları muhtevi her sayfasının o sayfada ad ve soyadları ile imzaları bulunanların milletvekili ve imzalarının da kendilerine ait olduğunun, ayrı ayrı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı veya Başkanca belirlenecek görevli tarafından imza ve mühür konulmak suretiyle onaylanmış olması,

b- Anayasa'ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin  Anayasanın hangi maddesi veya maddelerine aykırı olduğunun ve iddiaların dayandırıldığı gerekçenin neden ibaret bulunduğunun  açıklanması,

gerekmektedir (2949 sayılı Yasa, Madde 27),

2-   Dava dilekçesinde, kendilerine tebligat yapılmak üzere, iki üyenin gösterilmesi gerekmektedir ( 2949 sayılı Yasa, Madde 26)

II- İTİRAZ BAŞVURULARI

A- Bir davaya bakmakta olan mahkeme:

1- O dava sebebiyle uygulanacak bir kanun veya kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse, bu yoldaki gerekçeli kararı; veya,

2- Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa tarafların bu konudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini bu kanıya götüren görüşünü açıklayan kararı;

Dosya muhtevasını mahkemece bu konu ile ilgili görülen belgelerin tasdikli örnekleri ile birlikte Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderir (Anayasa 152, 2949 sayılı Yasa, Madde 28).

B- Gönderilecek dava dosyasında;

1-   Başvuru kararının asıl olması,

2- Başvuru kararı ile bu kararı içeren duruşma tutanağında, iptali istenen kuralların, karar tarihlerinin, esas sayılarının bulunması ve bunların aynı olması, ayrıca duruşma tutanağı ve başvuru kararında hakim ve zabıtkâtibi imzalarının da yer alması,

3- Başvuru kararında, iptali istenen kurallar ile Anayasa maddelerinin gösterilmesi ve iptali istenen kuralların hangi nedenlerle Anayasa'nın ileri sürülen maddelerine aykırı olduklarının ayrı ayrı belirtilmesi,

4- Heyet halinde verilen başvuru kararlarında, duruşma tutanağında imzaları olan Mahkeme heyetinin gerekçeli başvuru kararında da imzalarının bulunmaları,

5- Başvuru kararında tarafların iddia ve savunmalarının yer alması,

6- Başvuru kararı ekinde yer alacak ilgili belgelerin onaylanması, bu belgelerin her sayfasında, onaylayanın adı ve soyadı, unvanı, onay tarihi ve mahkeme mührünün bulunması, belgelerin okunaklı olması ve belgeler arasında davanın süresi içerisinde açıldığını gösterir bilgi ve belgenin onaylı örneğinin de yer alması,

7- Başvuru kararında iptali istenen kuralların açıkça belirtilmesi ve bu kuralların davada uygulanacak kurallar olmaları,

8- Yargılamanın hangi aşamada olduğunu gösteren bilgi ve belgenin de bulunması,

gerekmektedir.
 
NOT:

1- İptal davalarında dava dilekçesinin  CD kopyasının gönderilmesi,

2- İtiraz başvurularında Mahkeme Başkanı ya da Yazı İşleri Müdürü'nün iş telefon numaralarının bildirilmesi,

gerekmektedir.

İrtibat Telefonları :  4637459 (Yazı İşleri Müdür V.)