Dünden Bugüne Anayasa Mahkemesi
  • "ANAYASA MAHKEMESİ"

    Cumhuriyet Dönemi hukuk literatüründe “Anayasa Mahkemesi” düşüncesinin ilk öncülerinden Ziya GÖKALP, 18 Birinci Kânun (Aralık) 1922 tarihli “Küçük Mecmua” dergisinde kaleme “Yüce Mahkeme” başlıklı yazıda yasaların anayasaya uygunluğunun merkezi bir yargı organı eliyle denetlenmesi düşüncesini şu cümlelerle açıklamıştır.

    “...Türkiye’nin Kanunu Esâsîsi (Teşkilâtı Esâsiye Kanunu) dur... Her millette kanûnu esâsiye ruhan muhalif bir takım kanunlar vardır ki ya eskiden kalmış, yahut sonradan bilinmeyerek yapılmıştır. Bu gibi kanunların mevcudiyeti, kanûnu esâsînin bütün kanunlara ma’hez olması umdesini ihlâl etmez mi? Şüphesiz ki eder. Bir milletin kanunları arasında tenâkus bulunması, bilhassa, hususî kanunlarla kanûnu esâsî arasında hakikî tenâkusların mevcudiyeti anarşilerin en büyüğüdür... Bütün kanunların kanûnu esâsîye uygun olmasını nasıl temin etmeli?... Biz kanunları en karışık bir millet olduğumuz için, Türkiye’de de Amerika’da olduğu gibi bir (Yüce mahkeme) nin tesisine ihtiyaç var. Bu mahkeme, hem hususî kanunların teşkilâtı esâsîye kanununa muvafık olup olmadığını, hem de nizamnamelerin ve talimatların hususî kanunlara muvafakatini tedkik vazifesile mükellef olmalıdır.”

    Ziya Gökalp’ten sonra yasaların Anayasaya aykırılığını denetleyecek bir mahkemenin kurulması gerekliliğinden söz edilmekle birlikte, bu mahkemeye Anayasa Mahkemesi adı verilmemiştir. “Anayasa Mahkemesi” ifadesi ilk olarak Prof. Dr. Turhan Feyzioğlu’nun 1951 yılında yayımladığı “Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Kazai Murakabesi” adlı eserinde geçmektedir:

     Turhan FEYZİOĞLU,
    Anayasa Mahkemesi Başkanı
    Kani VRANA ile
    (27 Mayıs 1978) 

     

     

    "25 NİSAN"

    1961 Anayasasının 148/1. maddesine göre; Anayasa Mahkemesinin kuruluş ve yargılama usullerinin kanunla düzenlenmesi; Geçici 7. maddesine göre ise, 1961 Anayasası ile kabul edilmiş olan yeni organ kurum ve kurulların kuruluş ve işleyişlerine ilişkin yasaların TBMM’nin ilk toplantı tarihin-den itibaren en geç altı ay içerisinde çıkarılması gerekiyordu. 1961 Anayasasının 9.7.1961 tarihinde kabul edilmesinin ardından 15.10.1961 tarihinde yapılan seçimler sonucunda TBMM ilk toplantısını 25.10.1961 tarihinde yapmıştır. Buna göre, altı aylık süre “25 Nisan 1962” günü son buluyor-du. Meclisin faaliyete geçmesinden yaklaşık 2,5 ay sonra Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan “Anayasa Mahkemesi Kanunu Tasarısı (1/99)” 11.1.1962 tarihinde Bakanlar Kurulunca kabul edilmiş, Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Tetkik Dairesinin 19.1.1962 tarihli yazısıyla Meclise; ardından 17.2.1962 tarihinde Adalet Komisyonuna sevk edilebilmiştir. Bu arada, istanbul Milletvekili Saadet Evren ve üç arkadaşının hazırladığı “Anayasa Mahkemesi Kanunu Teklifi (2/125)” Meclise 1.2.1962 tarihli bir yazı ile sunulmuştur. Hükümet Tasarısı ile Milletvekillerinin sundukları Teklif birlikte müzakere edilmek üzere Anayasa Komisyonuna gönderilmiştir.
    Birleştirilen teklifler Adalet, Bütçe ve Anayasa Komisyonlarında 2,5 ay içinde görüşüldükten sonra 5.04.1962 tarihinde Meclis Genel Kuruluna sevk edilerek milletvekillerine dağıtılmıştır. TBMM içtüzüğü gereğince 48 saat sonra görüşmelerin başlaması gerekirken 105 sayfalık Tasarının 6 Nisan günü gündeme alınmasıyla ilgili olarak biri Anayasa Komisyonundan diğeri Niğde Milletvekili Mehmet Altınsoy’dan gelen iki takrir yapılan eleştiriler üzerinde reddedilmiş; Tasarının görüşülmesi 9.4.1962 tarihine ertelenmiştir. 9 Nisan tarihinde yapılan 71. Birleşimde gerekçeler okunmadan görüşmelere başlanmıştır. Tümü üzerinde yapılan görüşmelerin ardından 3 gün süren müzakereler sürdürülmüştür. 11.4.1962 tarihli 73. birleşimde kabul edilen 44 sayılı Kanun Millet Meclisi Başkanlığının 12.4.1962 tarihli yazısı ile Cumhuriyet Senatosuna gönderilmiş; 25 Nisan tarihine kadar yasalaştırılabilmesi amacıyla Karma Komisyonda birlikte incelenmiştir. Komisyon Raporunu 15.4.1962 tarihinde dağıttıktan üç gün sonra görüşmelere başlanmış; Kanun metni Cumhuriyet Senatosu Genel Kurulunca 20.4.1962 günkü 54. Birleşimde kimi değişikliklerle kabul edilmiş ve aynı gün Millet Meclisine gönderilmiştir. Cumhuriyet Senatosunca yapılan değişikliklerden bazılarının Millet Meclisinin 21.4.1962 günkü 78. Birleşiminde benimsenmemiş olması dolayısıyla iki Meclis arasında çıkan anlaşmazlıkları çözmekle görevli Karma Komisyon Raporunu 21.4.1962 tarihinde Meclis Başkanlığına sunmuştur. 
    Görüşmelere 48 saatlik bekleme süresinin dolması beklenmeden başlanmış; müzakereler 22 Nisan’da Kanunun yasalaşmasıyla sonuçlandırılmıştır.

     

    Cumhurbaşkanı, Kanunun 25 Nisan’da yürürlüğe girebilmesi için 10 günlük inceleme süresini beklemeden yayımlatılması için Başbakanlığa göndermiştir. 22.4.1962 tarih ve 44 sayılı “Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun” 25.4.1962 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
    Anılan Yasanın 1. maddesine göre; “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile verilen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak üzere başkentte bir Anayasa Mahkemesi kurulmuştur”. Yasanın yürürlük tarihini düzenleyen 59. maddeye göre; “Bu Kanun 25 Nisan 1962 tarihinde yürürlüğe girer”.
    Seçilen üyelerin Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de duyurulması 24.5.1962'de olmuştur. İlk üyeler bu tarihte göreve bafllamışlardır. Başkan seçimi için ilk toplantı 30.5.1962'de yapılmış; ilk Başkan ve Başkanvekili 22.6.1962'de seçilmişlerdir. 44 sayılı Yasanın Geçici 1. maddesine göre; Anayasa Mahkemesinin “… kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren en geç bir ay içerisinde faaliyete geç[mesi]” gerekiyordu. Ne var ki, Anayasa Mahkemesi dört aydan fazla bir gecikme ile 28.8.1962 tarihinde resmen çalışmaya başlamıştır.
     
     
     
     
     
    44 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesi: “Anayasa Mahkemesinin görevine başladığı, Resmi Gazete ile ilan edilir.”
     

     

    İlk toplantı 1.9.1962'de yapılarak, ilk karar 5.9.1962'de verilmiştir.
    İptal isteminde bulunan İnaç Tureren adlı kişinin başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi ilk kararını (K.1962/1) vermiştir: “Anayasanın 149 uncu ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki 22/4/1962 gün ve 44 sayılı Kanunun 21 inci maddelerinde iptal dâvası açmaya yetkili olan kişi, kurul ve makamlar açıkça belirtilmiştir. İstek sahibi ise bu maddelerde sayılanlardan değildir. Bu sebeple dilekçenin yetki bakımından reddi gereklidir… Gösterilen sebepten ötürü dilekçenin reddine, işbu kararın dilekçe sahibine tebliğine, aynı kanunun 51 inci maddesi uyarınca Resmî Gazete'de yayınlanmasına 5/9/1962 gününde oybirliğiyle karar verildi”. Günümüzde bireysel başvuru (anayasa şikayeti) olarak adlandırılan bu tür başvurular, 1962 yılında 109, 1963 yılında 168 kez yapılmış; Anayasa Mahkemesinin yetkisizlikten red kararları vermesi üzerine sonraki yıllarda giderek azalmıştır.
     
     
     
     
     
     
     
     

    Anayasa Mahkemesinin ilk kararları 3.10.1962 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

     

    Anayasa Mahkemesinin ilk üyeleri
    Soldan sağa: Ömer Lütfi AKADLI, İhsan KEÇECİOĞLU, Yekta AYTAN, İsmail Hakkı ÜLKMEN, Rifat Orhan GÖKSU, Tevfik GERÇEKER (Başkanvekili),Mustafa Ekrem TÜZEMEN, Sünuhi ARSAN (Başkan); Osman YETEN; İsmail Hakkı KETENOĞLU, Ali Fazıl ULUOCAK, Ahmet AKAR, Ömer Lütfi ÖMERBAŞ, Mahmut Celâlettin KURALMEN, Salim BAŞOL, Muhittin GÜRÜN, İbrahim Hilmi SENİL
    (Resimde olmayan ilk üyeler: Avni GİVDA, Ekrem KORKUT ve M. Şemsettin AKÇOĞLU)

    Anayasa Mahkemesinin ilk 16 üyesi 24 Mayıs 1962 tarihinde göreve başlamıştır. Millet Meclisi kontenjanından seçilen Mahmut Celâlettin KURALMEN, İsmail Hakkı KETENOĞLU, Ali Fazıl ULUOCAK ve Yekta AYTAN’ın göreve başlamaları 28 Mayıs-16 Haziran 1962 tarihleri arasında olmuştur.

     
    Anayasa Mahkemesinin İlk Başkanvekili Tevfik Gerçeker yemin ederken (Arkada Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel)
    (24 Mayıs 1962)

     

    “Asıl teminatını Türk vatandaşlarının gönül ve iradelerinde bulan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını koruyacağıma: görevimi, doğruluk, tarafsızlık ve hakka saygı duygusu içinde, sadece vicdanımın emrine uyarak yapacağıma, namusum üzerine yemin ederim.”

     

    Anayasa Mahkemesinin 3.8.1962 tarihli İçtüzüğüne 7.12.1963 tarihinde ilave edilen Ek Madde ile Başkan ve üyelerin kisvelerinin nasıl olacağı düzenlenmiş; üyelikten ayrılmış olanların da çağrıldıkları törenlere kisve ile katılabilmelerine olanak sağlanmıştı. 6.4.1964 tarihinde Ek Maddeye eklenen üç ve dördüncü fıkralarda yandaki fotoğrafta görülen “başlığın” şekli ve giyilme usulü düzenlenmişti. Buna göre; “Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyeleri, kisveleri ile birlikte, üstlük kumaşından, üzeri geniş ve körüklü 11 cm yüksekliğinde, sağ ve sol yanları katlanmaya elverişli şekilde köşe çizgili, sağ tarafında üstlüğün yakasındaki motiflerden dikey bir işleme bulunan başlık giyerler[di]”. “Başlık duruşmalarda ve kapalı yerlerdeki törenlerde giyilmez; dışarıda saygı duruşlarında çıkarılır[dı]”.

    13.7.1963 tarihinde emekliye ayrılan Başkanvekili Tevfik GERÇEKER
    14. 9.1964 tarihinde yemin ederek göreve başlayan Yusuf Cemalettin KÖSEOĞLU (solda) ile birlikte.

     
    Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Tevfik GERÇEKER, 29 Ekim 1963 günü Başbakan İsmet İNÖNÜ, Meclis Başkanı Fuat SİRMEN, Cumhuriyet Senatosu Başkanı Suat Hayri ÜRGÜPLÜ ve Kabine Üyeleriyle birlikte Ata’nın huzurunda saygı duruşunda

     


    29 Ekim 1963 günü yapılan Anıtkabir ziyareti sonrası Tevfik GERÇEKER, İsmet İNÖNÜ ve Genel Kurmay Başkanvekili ile yanyana (önde, Cumhuriyet Senatosu Başkanı Suat Hayri ÜRGÜPLÜ ve Meclis Başkanı Fuat SİRMEN).

  •  "27 MAYIS HÜRRİYET ve ANAYASA BAYRAMI"

    44 sayılı Yasada kuruluş yıldönümlerinin değişik etkinliklerle kutlanmasına ilişkin olarak bir düzenleme yer almıyordu. 1961 Anayasası döneminde “25 Nisan” gününe özgü kutlamalar bugün bilindiği şekliyle yapılmamaktaydı. Bununla birlikte, 3.4.1963 tarihinde 27 Mayıs günü, ‘’Hürriyet ve Anayasa Bayramı’’ olarak ilan edildikten sonra resmi törenler Anayasa Mahkemesinde kutlanırdı. 12 Eylül 1980 sonrası dönemine kadar yaklaşık 20 yıl kutlanan bu bayramda Devlet Erkânı, Anayasa Mahkemesinin Selanik Caddesindeki eski binasına gelerek Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerine tebriklerini sunarlardı.

      

    Anayasa Mahkemesi Başkanı Kani VRANA,
    Hürriyet ve Anayasa Bayramında
    kutlamaları kabul ederken
    (27 Mayıs 1977)

     

    1977 yılında yapılan 27 Mayıs Hürriyet ve Anayasa Bayramı kutlamalarında Anayasa Mahkemesi Başkanı Kani VRANA, Cumhurbaşkanı Fahri KORUTÜRK, Genelkurmay Başkanı Org. Semih SANCAR ve CHP Genel Başkanı Bülent ECEVİT ile Anıtkabir’de
    (27 Mayıs 1977) 

     

    "KURULUŞ YILDÖNÜMLERİ"

    Anayasa Mahkemesinin kuruluş yıldönümlerinin etkinliklerle kutlaması, ulusal ve uluslararası se-miner ve konferanslar düzenlenmesi ilk olarak 1982 Anayasası döneminde kabul edilen 10.11.1983 tarih ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 58. maddesiyle kurala bağlanmıştır. Anılan 58. maddenin birinci fıkrasına göre; “Her yılın Nisan ayının 25 inci günü Anayasa Mahkemesinin kuruluş günüdür. Kuruluş günü törenlerle kutlanır, seminerler ve konferanslar tertiplenir ve ayrıca o dönem içinde emekliye ayrılmış olan Başkan, Başkanvekili ve üyelerin onuruna düzenlenecek gecede törenle onur belgeleri ve geçmiş hizmetlerinin onurunu simgeleyen birer armağan verilir.” İlk olarak 1984 yılında kutlanmaya başlanan kuruluş yıldönümü törenleri, sonu (2) ve (7) ile biten yıllarda yabancı ülkelerin yüksek yargı organları temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda, 25. (1987), 30. (1992), 35. (1997), 40. (2002) kuruluş yıldönümleri diğerlerine nazaran daha kapsamlı ve geniş katılımlı olarak kutlanmıştır.

    25-26 Nisan 1992 tarihinde 30. Kuruluş Yıldönümünde düzenlenen Uluslararası Sempozyuma katılanlar: Soldan sağa: Yank Kyun Kim, Frans Weber, İhsan Pekel (Oturum Başkanı), Ülkü Azrak ve Jean-François Egli.

     

    25-26 Nisan 1992 tarihinde 30. Kuruluş Yıldönümünde Düzenlenen Uluslararası Sempozyuma katılanlar: Soldan Sağa: Sait Güran, Servet Tüzün (Oturum Başkanı) ve Rudolf Machacek.

     

    Aralarında diğer Sempozyum Katılımcılarının (Antonio Lamer, Bakır Çağlar, Carsten Smith, Ernst Mahrenholz, Erol Cansel, İbrahim Ö. Kaboğlu, Jochen Frowein, Jose De Sousa Ebrito, Laszlo Solyom, Maurice Faure, Muhammed Afzal Zullah, İl Han Özay, Salih S. Dayıoğlu, Sjoerd Royer, Wojciech Laczkowski, Yılmaz Aliefendioğlu ve Zafer Gören) da bulunduğu Heyet onuruna verilen resepsiyonda çekilen aile fotoğrafı (26 Nisan 1992).

     

     44. Kuruluş Yıldönümü nedeniyle Düzenlenen Sempozyumdan Görüntüler (25 Nisan 2006).

     

    Soldan Sağa: Meclis Başkanı Bülent ARINÇ, Cumhurbaşkanı A. Necdet SEZER, Yargıtay Başkanı Osman ARSLAN ve Danıştay Başkanvekili Tansel ÇÖLAŞAN, 44. Kuruluş Yıldönümü nedeniyle düzenlenen Sempozyum açılışında
    (25 Nisan 2006)

     

    45. Kuruluş Yıldönümümü 33 ülkenin anayasa ve yüksek mahkemeleri ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Venedik Komisyonu ve Avrupa Toplulukları Adalet Divanından gelecek yargıçların katılımıyla kutlanacaktır. Bu niteliğiyle 25-26 Nisan 2007 tarihlerinde yapılacak etkinlikler Anayasa Mahkemesi tarihinde bugüne kadar yapılmış en kapsamlı ve geniş katılımlı ulusal ve uluslararası faaliyet olarak hatırlanacaktır.
    2949 sayılı Yasanın 58. maddesi uyarınca başlatılan kuruluş günlerine özgü bilimsel nitelikli sempozyumlar düzenleme geleneği 23 yıldır kesintisiz olarak sürdürülmektedir. 1984 yılından itibaren yapılan sempozyumlarda sunulan ve sayıları 264’e ulaşan tebliğler “Anayasa Yargısı” adlı dergide yayımlanmaktadır. Mahkemenin internet sitesinde de erişime açılan (http:/www.anayasa.gov.tr/index.php?l=ay&p=1&id=27) ve toplam 23 ciltte toplanan tebliğler anayasa yargısı disiplininin gelişmesine önemli ölçüde katkı sağlamıştır.

  • Kuruluş Yıldönümlere Özgü Olarak Yaptırılan Hatıra Eşyalar

    25. (1987) ve 30. (1992) Kuruluş Yıldönümleri için Çıkarılan İlk Gün Zarfları

     

     
    30. Yıl Anısına Yaptırılan Madalyon

     

     
    30 ve 35. Kuruluş Yıldönümleri için Darphaneye Bastırılan Hatıra Gümüş Paralar  
     

     
    35. Kuruluş Yıldönümü için Hazırlanan Milli Piyango Bileti

     


    44. Yıl Logosu

    Hediye Edilmek Üzere Yaptırılan Gümüş Tabak

     


    44. Yıl İçin Jazırlanan 32 Sayfalık İngilizce, 48 Sayfalık Almanca E-Albümün Kapak Sayfaları 

     


    45. Kuruluş Yıldönümü için Hazırlanan Milli Piyango Bileti

     


    25-26 Nisan 2007 Tarihinde Kutlanan 45. Kuruluş Yıldönümü için Hazırlatılan İlk Gün Zarfı ve Pulu


    ULUSLARARASI İLİŞKİLER

    Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı

    Bugün 39 ülkenin anayasa mahkemesinin üye olduğu bölgesel bir işbirliği faaliyeti olan “Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı”nın amacı; üye devletler arasında anayasa yargısı alanında bilgi alışverişi sağlamak, yapısal, kurumsal ve çalışma yöntemleri ile ilgili olarak düşünceleri paylaşmak, demokrasi, insan haklarının korunması ve hukuk devletinin güvencesi olan anayasa mahkemelerinin bağımsızlığının güçlendirilmesiyle ilgili önlemler almaktır. Konferans her üç yılda bir yapılan kongrelerle gündeme gelmektedir. Konferans ilk olarak 1972 yılında Dubrovnik’te (Eski Yugoslav Cumhuriyeti) toplanmıştır. 

    VIII. Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansında sunulan tebliğler Anayasa Mahkemesince 1990 yılında yayımlanan 5 Ciltlik “İnsan Hakları, Anayasal Normlar Hiyerarşisi ve Temel Hakların Korunmasındaki İşlevi” adlı bir seride toplanmıştır.

     

    Türk Anayasa Mahkemesi, 1987 yılında Konferansın yedinci üyesi olmuş; 10.5.1990 tarihinde düzenlenen VIII. Kongrenin evsahipliğini sayın Necdet Darıcıoğlu’nun Anayasa Mahkemesi Başkanlığı yaptığı dönemde Ankara’da üstlenmiştir.

     

    VIII. Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı için yaptırılan Madalyon ve İlkgün Zarfı.

     

    2-7 Haziran 2008 tarihleri arası Litvanya’nın başkenti Vilnius’ta toplanacak olan XIV. Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansının hazırlık çalışmaları 7-8 Eylül 2006 tarihinde Vilnius’ta yapılmış; toplantıya Başkan Tülay Tuğcu ve Genel Sekreter Kemal Başlar katılmışlardır.



  • 4. liste

    AVRUPA HUKUK YOLUYLA DEMOKRASİ KOMİSYONU

    1990 yılında Avrupa Konseyinin girişimiyle kurulan Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu (The European Commission for Democracy through Law), (diğer adıyla Venedik Komisyonu) içerisinde anayasa hukuku ve yargısı alanlarında çalışan bağımsız uzmanlardan oluşan bir danışma organıdır. Bu Komisyon, Venedik’te yılda dört kere siyasal bilim ve hukuk alanlarında uzman kişilerin katılımıyla toplanmakta, anayasal sistem, anayasa yargısı ve seçim sorunları olmak üzere üç alanda faaliyet göstermektedir.

    Venedik Komisyonu bünyesinde faaliyet gösteren Anayasa Yargısı İçtihatları Dokümantasyon Merkezinin oluşturduğu Çalışma Grubu, anayasa mahkemeleri kararlarını içeren CODICES adlı bir veri-bankası işletmekte; bu kararları hazırladığı bültende yayımlamaktadır. Mahkememiz bu Çalışma Grubunun faaliyetlerine kuruluşundan itibaren Raportör Doç. Dr. Mehmet Turhan aracılığıyla etkin bir şekilde katılmış; kendisinin 2002 yılında emekli olması üzerine bu görev Raportör Bekir Sözen tarafından üstlenilmiştir.

     

     DIŞ İLİŞKİLER

    Küreselleşmenin yoğun olarak yaşandığı günümüzde uluslararası ilişkilerin yeni boyutları ortaya çıkmış, buna bağlı olarak kurumlararası ilişkiler de ayrı bir önem kazanmıştır. Kırkbeş yıllık deneyimi nedeniyle anayasa yargısı alanında öncülerden olan Anayasa Mahkememiz konumunun gereği olarak uluslararası ilişkilerde bulunmakta ve Türk anayasa yargısının tanıtımı gibi önemli bir görevi yerine getirmektedir.

     
    Altı Üye ve üç Raportörden oluşan Anayasa Mahkemesi Heyetinin Norveç Yüksek Mahkemesine 16.8.2004 tarihinde yaptıkları ziyaret
     
    Strasbourg Yargıçları Bostjan Zupancic, Renate Jaeger, Javier Borrego ve Rıza Tümen Anayasa  Mahkemesince düzenlenen 21-22 Eylül 2006 tarihlerinde Sheraton Otelinde yapılan "Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının Türk Hukuk Sistemine Etkileri" Atölye çalışmasında

     

    Tülay Tuğcu, 20 Ocak 2006 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 2006 Adli Yılı Açılış Konuşmasını yaparken

     

    Anayasa Mahkemesi Heyeti 16 Kasım 2006’da Brezilya Eyalet Yüksek Mahkeme Başkanının makam odasında

     

    Arjantin Yüksek Mahkemesi Başkanı Enrique PETRACCHI tarafından 7 Kasım 2006 tarihinde Arjantin Yüksek Mahkemesine yapılan ziyaretin anısına hediye edilen şilt

     

    Başkan Tülay TUĞCU, Raportör Doç. Dr. Osman CAN refakatinde Alman Federal Anayasa Mahkemesi Başkanı Sayın Prof. Dr. Hans Jürgen PAPIER’in daveti üzerine 6-9 Mart 2007 tarihlerinde Karlsruhe kentinde bulunan Alman Anayasa Mahkemesini ziyaret ederken

     

    YÜCE DİVAN DAVALARI

    Türk hukuk sistemine 1876 Anayasasının 92-95. maddeleri ile giren Divan-ı Âli (Yüce Divan), 1924 Anayasasının 61-67. maddelerinde bir takım değişikliklere uğramıştır. Sözü edilen Anayasanın 67. maddesine göre, Divan-ı Âlinin gerekli görüldükçe Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla oluşturulan 11’i Mahkemeyi Temyiz (Yargıtay), 10’u fiurayı Devlet (Danıştay) Başkan ve üyeleri arasından kendi genel kurullarınca gizli oyla seçilecek 21 kişiden oluşması, bir Başkan ve 14 üye ile toplanarak salt çoğunlukla karar vermesi esası kabul edilmişti. 1961 Anayasası, 1876 ve 1924 sisteminden ayrılarak Yüce Divan görevini Anayasa Mahkemesine bırakmıştır.

    1961 Anayasasının 147/2. ve 1982 Anayasasının 148/3. maddeleri gereğince, Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını (sadece vatana ihanetle suçlanması haliyle sınırlı olmak üzere), Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. “Yüce Divan” görevi, Anayasa Mahkemesi’nin görevlerinden sadece birisi olup, Mahkeme, bu görevi yaparken “Yüce Divan” sıfatını almaktadır. Anayasadan aldığı bu yetkiyle Anayasa Mahkemesine bugüne kadar Yüce Divan sıfatıyla 12 başvuru yapılmış; 10’u hakkında karar verilmiştir.
    Bu davalar şunlardır: 1- Mehmet BAYDUR (Ticaret Eski Bakanı) Davası; 2- Hilmi İŞGÜZAR (Sosyal Güvenlik Eski Bakanı) Davası; 3- Tuncay MATARACI (Gümrük ve Tekel Eski Bakanı) Davası; 4- fierafettin ELÇİ (Bayındırlık Eski Bakanı) Davası; 5- Selâhittin KILIÇ (Bayındırlık Eski Bakanı); 6- İsmail ÖZDAĞLAR (Devlet Eski Bakanı) Davası; 7- İsmail Safa GİRAY (Bayındırlık ve İskan Eski Bakanı), Cengiz ALTINKAYA (Bayındırlık ve İskan Eski Bakanı) ve Atalay COŞKUNOĞLU (Karayolları eski Genel Müdürü) Davası; 8-Yaşar TOPCU (Bayındırlık ve İskan eski Bakanı); 9- Ahmet Mesut YILMAZ (Eski Başbakan) ve Güneş TANER (Devlet eski Bakanı) Davası; 10- H. Hüsamettin ÖZKAN (Devlet Eski Bakanı ve Başbakan Yardımcısı) ve Recep ÖNAL (Devlet eski Bakanı) Davası. Anayasa Mahkemesinin geçmişte verdiği tüm kararlar (Mehmet Baydur davası hariç) “Yüce Divan Kararlar Dergisi”nde (1-4) yayımlanmıştır. 2007 yılı başından itibaren tüm Yüce Divan kararları Mahkemenin internet sitesinde erişime açılmıştır.

     
    24 Mart 2005 tarihinde yapılan Yüce Divan Duruşması

     

     
    12 Nisan 2005 tarihinde yapılan Yüce Divan Duruşması

     

    13 Eylül 2005 ve 1 Kasım 2006 tarihinde yapılan Yüce Divan Duruşmaları

     


    14 ve 23 Haziran 2006 tarihlerinde A. Mesut YILMAZ ve Güneş TANER Davası duruşmalarında Mahkeme önünde alınan güvenlik önlemleri
  • SİYASİ PARTİ KAPATMA DAVALARI

    Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasasının 19/4 ve 57/3., 1982 Anayasasının 69/4. maddesinden aldığı yetkiyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine siyasi partilerin kapatılması davalarına bakmaktadır. Anayasa Mahkemesi 45 yıl içerisinde 47 siyasi parti kapatma davasına bakmıştır. Bunlardan, altısı 1961-1982 yılları arasında karara bağlanmıştır. 1982 sonrası açılan 41 davada,  40 başvuru sonuçlandırılmış; bir başvurunun incelemesi devam etmektedir.


    Milli Nizam Partisi’nin kapatılması
    davasından görüntüler.
    (8 Nisan 1971)

     

    Davaya bakan Anayasa Mahkemesi Heyeti Soldan sağa:Sait KOÇAK, İhsan ECEMİŞ,
    Ahmet AKAR, Kani VRANA,
    Mahmut Celalettin KURALMEN
    ve Ahmet H. BOYACIOĞLU

     

    Haklarında kapatma davası açılan siyasi partiler şunlardır:
    İşçi-Çiftçi Partisi, Milli Nizam Partisi, İleri Ülke Partisi, Türkiye İşçi Partisi, Büyük Anadolu Partisi, Türkiye Emekçi Partisi, Yüce Görev Partisi, Huzur Partisi, Bizim Parti, Muhafazakâr Parti, Yeni Düzen Partisi, Doğru Yol Partisi, Bayrak Partisi, Sosyalist Parti, Türkiye Birleşik Komünist Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi Çalışma Partisi, Halkın Emek Partisi, Yeşiller Partisi, Özgürlük ve Demokrasi Partisi, Sosyalist Türkiye Partisi, Demokrasi Partisi, Sosyalist Birlik Partisi, Demokrat Parti, Demokrasi ve Değişim Partisi, Emek Partisi, Diriliş Partisi, Demokratik Barış Hareketi Partisi, Refah Partisi, Demokratik Kitle Partisi, Halkın Demokrasi Partisi, Fazilet Partisi, Hak ve Özgürlükler Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi, Türkiye Komünist Partisi, Türkiye Özürlüsü ile Mutludur Partisi, Demokratik Halk Partisi, Türkiye Sosyalist İşçi Partisi, Adalet Partisi, Türkiye Adalet Partisi, Büyük Adalet Partisi, Devrimci Sosyalist İşçi Partisi, Anayol Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi, Demokratik Toplum Partisi

     

    Fazilet Partisi Avukat ve Sözcüleri sözlü savunma sonrası basına açıklama yaparken (15 Nisan 2001)

    Yargıtay Cumhuriyet Başsavçısı Sabih KANADOĞLU Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerine sözlü açıklamada bulunurken (8 Mayıs 2001)

    Başkan Mustafa BUMİN Fazilet Partisinin kapatılması kararını açıklarken (22 Haziran 2001)

     

     
     
       

    Siyasi parti kapatma davalarına basın yoğun ilgi göstermektedir

     

    DÜNDEN BUGÜNE BAŞKAN ve ÜYELER

    Soldan sağa: Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Servet TÜZÜN, Mahmut Celâlettin CUHRUK, Mikdat KILIÇ, Muammer TURAN, Selâhattin METİN, Hasan Semih ÖZMERT, Nahit SAÇLIOĞLU, Ahmet ZEYNELOĞLU, Şevket MÜFTÜGİL (Başkan), Adil Esmer, Hakkı MÜDERRİSOĞLU, Hüseyin KARAMÜSTANTİKOĞLU, Kenan TERZİOĞLU, Orhan ONAR, Mehmet ÇINARLI, Necdet DARICIOĞLU ve Yekta Güngör ÖZDEN
    Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Servet TÜZÜN, Mehmet ÇINARLI, Mikdat KILIÇ, Semih ÖZMERT, Adil ESMER,
    Ahmet Hamdi BOYACIOĞLU (Başkan), Hakkı MÜDERRİSOĞLU, Nahit SAÇLIOĞLU, Kenan TERZİOĞLU, Mithat ÖZOK,
    Selâhattin METİN, Necdet DARICIOĞLU, Yekta Güngör ÖZDEN

    Soldan Sağa: M. Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Mahmut Celâlettin CUHRUK, Muammer TURAN, Orhan ONAR, Semih ÖZMERT, Nahit SAÇLIOĞLU, Hakkı MÜDERRİSOĞLU, Ahmet ZEYNELOĞLU, Şevket MÜFTÜGİL (Başkan), Mikdat KILIÇ, Adil ESMER, Hüseyin KARAMÜSTANTİKOĞLU, Kenan TERZİOĞLU, Mehmet ÇINARLI, Necdet DARICIOĞLU, Selâhattin METİN, Servet TÜZÜN ve Yekta Güngör ÖZDEN

    Arkada : Selâhattin METİN, Orhan ONAR, Mahmut Celâlettin CUHRUK, Mehmet ÇINARLI,Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, M. Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Muammer TURAN, Servet TÜZÜN, Mikdat KILIÇ Önde : Hakkı MÜDERRİSOĞLU, Kenan TERZİOĞLU, Hüseyin KARAMÜSTANTİKOĞLU, Ahmet ZEYNELOĞLU, Şevket MÜFTÜGİL, Adil ESMER, Nahit SAÇLIOĞLU ve Semih ÖZMERT

     

      

    Soldan Sağa:
    Mikdat KILIÇ, Orhan ONAR,
    Yekta Güngör ÖZDEN, Muammer TURAN,
    Mahmut CUHRUK, Nahit SAÇLIOĞLU,
    Semih ÖZMERT, Ahmet Hamdi BOYACIOĞLU (Başkan),
    Selâhattin METİN, Necdet DARICIOĞLU,
    Kenan TERZİOĞLU, Mehmet ÇINARLI,
    Hüseyin KARAMÜSTANTİKOĞLU,
    Servet TÜZÜN ve Yılmaz ALİEFENDİOĞLU

    Önde:
    Semih ÖZMERT (Başkan)

    Arkada:
    Osman V. OKTAY, Mustafa GÖNÜL, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Muammer TURAN, Mehmet ÇINARLI, Kenan TERZİOĞLU, Orhan ONAR, Selahattin METİN, Servet TÜZÜN, Necdet DARICIOĞLU ve Mikdat KILIÇ

     

    Önde:
    Yekta Güngör Özden, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Mahmut CUHRUK, Orhan ONAR (Başkan), Selahattin METİN,
    Mehmet ÇINARLI, Osman Vahdettin OKTAY

    Arkada:
    Oğuz AKDOĞANLI, Servet TÜZÜN, Necdet DARICIOĞLU, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, Adnan KÜKNER ve Vural Fuat SAVAŞ  

     

    Önde:
    Mahmut C. CUHRUK (Başkan),

    Arkada:
    Vural Fuat SAVAŞ, Yekta GÜngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Muammer TURAN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, İhsan PEKEL, Oğuz AKDOĞANLI, M. Serif ATALAY, Servet TÜZÜN, Mustafa GÖNÜL ve diğer Üyeler

       

    Önde:
    Yekta Güngör ÖZDEN (Başkan)

    Arkada:
    Nurettin TURAN, Mustafa YAKUPOĞLU, Ali HÜNER, A. Necdet SEZER, Mustafa BUMİN,
    Lütfi TUNCEL, Samia AKBULUT, İhsan PEKEL, Güven DİNÇER, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU ve Yalçın ACARGÜN

      Önde:
    İhsan PEKEL, Güven DİNÇER,
    Yılmaz ALİEFENDİOĞLU,
    Yekta Güngör ÖZDEN (Başkan),
    Selçuk TÜZÜN, Yalçın ACARGÜN,
    Samia AKBULUT

    Arkada:
    Haşim KILIÇ, Ali HÜNER, Lütfi TUNCEL,
    Nurettin TURAN, Mustafa YAKUPOĞLU,
    Mustafa BUMİN ve Sacit ADALI

     

    Soldan sağa: Önde:
    Nurettin TURAN, Aysel PEKİNER, Mustafa BUMİN, Ali HÜNER, A. Necdet SEZER (Başkan), Fulya KANTARCIOĞLU, İhsan PEKEL, Rüştü SÖNMEZ ve Samia AKBULUT

    Ortada:
    Sacit ADALI, Lütfi TUNCEL, Mustafa YAKUPOĞLU, Yalçın ACARGÜN, Haşim KILIÇ ve Güven DİNÇER,

    Arkada:
    Anayasa Mahkemesi Raportörleri

      Soldan sağa:
    Ahmet AKYALÇIN, Ertuğrul ERSOY, Aysel PEKİNEL, Nurettin TURAN, Yalçın ACARGÜN, Haşim KILIÇ, Mustafa BUMİN (Başkan), Samia AKBULUT, Sacit ADALI,
    Fulya KANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Tülay TUĞCU, Mustafa Yaşar AYGÜN ve Enis TUNGA
      Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün 7.9.2005 tarihinde ortaklaşa yapılan yemin törenine katılan Anayasa Mahkemesi Emekli Üyeleri, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Nuri OK, Danıştay Başsavcısı Zafer KANTARCIOĞLU, Danıştay Başkanvekili Tansel ÇÖLAŞAN ve kimi Anayasa Mahkemesi Üyeleriyle birlikte Anayasa Mahkemesi Başkanı Tülay TUĞCU’nun makam odasında
  • ANAYASA MAHKEMESİ HİZMET BİNALARI

    Selanik Caddesindeki Kiralık Hizmet Binası (1962 - 1989)

    Anayasa Mahkemesi kuruluşunda Selanik Caddesinde işyeri olarak inşa edilmiş kiralık bir binada faaliyete başlamıştır. Mahkemenin Devlet Kuruluşları içerisindeki yeri ve önemi gözetilerek konumuna yaraşır yeni bir bina yaptırılması çalışmalarına 1973 yılında başlanmış, 1974 yılında Atatürk Bulvarı üzerinde TBMM girişi yanında 7955 ada 4 parsel sayılı 7250 metrekarelik arsanın tahsisi uygun görülmüştür. İmar planının değiştirilmesine yönelik sorunlardan dolayı söz konusu değişiklik 1978 yılında tamamlanmış; kamulaştırma işlemleri 1979 yılında sonuçlandırılmıştır. 10 Mart 1980 tarihinde yapılan mimari proje yarışması sonucu birinci olan projenin yapımı işi 25.6.1982 tarihinde Emek İnşaat ve İşletme A.Ş.’ye verilmiştir. Kamulaştırma Kanunu’na göre kamulaştırma tarihinden itibaren beş yıl içerisinde inşaatın başlamaması durumunda arsanın eski sahiplerine iadesi gerektiğinden inşaata en geç 1983 yılı içerisinde başlanması gerekiyordu. 11.11.1983 tarihinde Anayasa Mahkemesine Simon Bolivar Caddesindeki taşınmazın tahsisi üzerine, Anayasa Mahkemesi 5.12.1983 tarihli bir yazıyla TBMM yanında tahsisi yapılan taşınmazın imar planı değişikliğiyle TBMM sahasına dahil edilmesine izin vermiştir

     

    1980 yılında yapılan mimari proje yarışması sonucu birinci olan olan projenin maketi

     

    1983 yılında Anayasa Mahkemesine tahsis edilen mevcut hizmet binasına inşaatın ilk aşamasında yapılması düşünülen Başkanlık Makamı ve Yüce Divan Salonu


    Simon Bolivar Caddesindeki Hizmet Binası (1989-2009)

    Genel İş Sendikasının eğitim merkezi olarak planlanarak yapımı başlatılan 13366 ada ve 5 numaralı parsel üzerindeki binanın kaba inşaatının tamamlandığı bir dönemde, taşınmaz Devlet Planlama Teşkilatının ihtiyacı için kamulaştırılmış; DPT’nin ihtiyacını karşılamayacağının anlaşılması üzerine, 1982 yılında önce Ulaştırma Bakanlığına, ardından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına (PETKİM); anılan Bakanlığın ihtiyacının ortadan kalkması üzerine 1983 yılında Anayasa Mahkemesine tahsis edilmiştir. İnşaatın 1989 yılında tamamlanmasının ardından önceki yıllarda Hacettepe Üniversitesi ve Ziraat Bankası konferans salonlarında gerçekleştirilen kuruluş yıldönümü etkinlikleri ilk olarak 25-26 Nisan 1989 tarihinde mevcut binaya ek olarak yaptırılan Yüce Divan salonunda yapılmıştır.

     

    Ahlatlıbel’deki Yeni Hizmet Binası

    T.C. Anayasa Mahkemesi Hizmet Binası Tüm Proje İşi 2004 yılında T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın düzenlemiş olduğu, ulusal ve tek kademeli mimari proje yarışması neticesinde, katılımcı 79 proje arasından, MONO Mimarlık Ltd.Şti’nin hazırlamış olduğu projenin birincilik ödülünü kazanmasıyla sonuçlanmıştır.



    Anayasa Mahkemesi binası için Çukurca Devlet Mahallesinde tahsis edilen arsanın yetersiz kalacağı düşüncesiyle arsa değişikliği talebi ilgili kurumlar nezdinde değerlendirilmiş; Ankara/Çankaya ilçesi Ahlatlıbel Yalıncak Köyü mevkiinde bulunan ve 27012 ada ve 2 nolu parseldeki 63826 m2 yüzölçümlü arazi PTT Genel Müdürlüğünden trampa yoluyla alınarak Anayasa Mahkemesine yeni hizmet binası yapılmak üzere tahsis edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, 29 Ekim 2006 günü yapılan bir törenle temeli atılan yeni hizmet binasına 2009 yılı Mart ayı sonunda taşınarak faaliyetine bu binada devam etmektedir.
       
     

     

     

    ANAYASA MAHKEMESİ LOJMANLARI ve MANAVGAT DİNLENME TESİSLERİ

     Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyelerinin Çukurca Devlet Mahallesindeki Lojmanları

     

    Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 1994-2007 yılları arasında toplam 49 lojman tahsis edilmiştir. Bunlar; (1)- Başbakanlık tarafından Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyelerine 11.2.1991 tarihinde tahsis edilip, 28.12.1993 tarihli Başkanlık oluru ile üyelerin kullanımına sunulan Çankaya İlçesi Birlik Mahallesi Çukurca 2. Devlet Mahallesinde bulunan 15 müstakil dubleks; (2)- Raportörler için 15.5.1995 tarihinde tahsis edilen aynı Mahallede bulunan 14 daire; (3)- Eryaman Toplu Konutları, 1. Etap, AGE Blokları 7. Sokakta Mahkeme Personeli için 20.2.1990 tarihinde teslim edilen 10 daire ve (4)- Oran-Zühtü Tigrel Caddesi Çarşı Merkezi D-3 Blok’ta bulunan Maliye Bakanlığınca 1.3.2007 tarihinde Anayasa Mahkemesine tahsis edilen 10 daireden ibarettir.

    Solda: 
    Başbakanlıkça Anayasa Mahkemesi Raportörlerine tahsis edilip 12.4.1995 tarihinde teslim alınan Çukurca Devlet Mahallesi Lojmanları

    Aşağıda: 
    Antalya İli, Manavgat İlçesi, Çevger Köyü mevkiinde ormanlık sahada yer alan Anayasa Mahkemesi Eğitim Dinlenme Tesisleri, Manavgat ilçesine 20 km, Alanya İlçesine ise 40 km uzaklıktadır. 20.5.1986 tarihinde Orman Bakanlığından 49 yıl müddetle irtifak hakkı tesis edilen alanda başlatılan inşaat 1992 yılında bitirilerek 1993 yılında hizmete açılmıştır. Bütçe ve kadro yetersizlikleri nedeniyle 2004 yılında Mart-Tur Ltd. Şirketine 10 yıllığına kiraya verilen Manavgat Tesislerinde Anayasa Mahkemesi Başkanlığına Başkanlık konutu ve 12 suit oda tahsis edilmiştir.
    Dinlenme tesisi, 2009 Şubat ayı itibariyle devredilerek faaliyeti tamamen sona ermiştir.

  • ANAYASA MAHKEMESİ YAYINLARI

    Anayasa Mahkemesinin yılda bir yayımlanan iki resmi süreli yayını bulunmaktadır. Bunlar; 1964 yılından itibaren yayımlanan iptal, itiraz, siyasi parti mali denetim ve siyasi parti kapatma kararlarını içeren “Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi”(1-44) ile yayımına 1984 yılında başlanan sempozyumlarda sunulan tebliğlerinden oluşan “Anayasa Yargısı” (1-25) Dergisidir. Bunların yanında Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlar 1985 yılından itibaren “Yüce Divan Kararları” adı altında yayımlanmaktadır. Anayasa Mahkemesince 1994-1995 yıllarında üç aylık “Anayasa Mahkemesi Bülteni” adlı bir süreli yayın çıkarılmaya çalışılmışsa da sonraki yıllarda sürekliliği sağlanamamıştır. Anayasa Mahkemesinin değişik tarihlerde yayımlanan beş Türkçe ve iki İngilizce Albümü, Atatürk’le ilgili çeşitli yayınları ve değişir yaprak esasına göre hazırlanmış “Anayasalarımız” adlı yayınları da bulunmaktadır.


    Mustafa S. AYKONU ve E. Aydın ÖZKUL tarafından hazırlanan Anayasa Yargısı adlı kavram dizini derlemesi (1981-1984)

     



     
    3.8.1962 tarihli Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 21. ve 3.12.1986 tarihli İçtüzüğün 35. maddelerine göre, Mahkemece uygun görülen kararlar Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisinde yayımlanır. Mahkemenin tüm kararları 2002 yılından itibaren; kararlar dergisi dizini ile İçtüzüğün 35. maddesi gereğince Kararlar Müdürlüğü tarafından hazırlanan kartoteks dosyası ise 2006 yılından itibaren Mahkemenin internet sitesinde erişime açılmıştır. 

    Anayasa Mahkemesi üye ve raportörlerinin görev yaptıkları tarihlerde anayasa yargısı alanında yayımladıkları dizin, inceleme ve monografiler disipline büyük katkılarda bulunmuştur. Bunlar içerisinde kimileri şunlardır: Şeref HOCAOĞLU ve İsmet OCAKÇIOĞLU, Anayasa ve Anayasa Mahkemesi (1971): Gürbüz ÖNBİLGİN ve Muammer OYTAN, T.C. Anayasasının İlke ve Kuralları ile Anayasa Mahkemesi Kararları Dizini (1977): Mustafa S. AYKONU ve E. Aydın ÖZKUL, Anayasa Yargısı, (değişir yaprak esasına göre hazırlanan dört ciltlik kavram dizini derlemesi)

    (1981-1994): Hamdi MEHTER, Siyasi Partilerin Mali İşlemleri ve Denetimleri, (1995): Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Anayasa Yargısı ve Anayasa Mahkemesi (1996): Bülent SERİM, Anayasa ve Anayasa Mahkemesi Işığında Özelleştirme (1996): Yekta Güngör ÖZDEN ve Bülent SERİM, İnsan Haklarına ve Temel Özgürlüklerine İlişkin Uluslararası Sözleşmeler ve 
    Bu Sözleşmelere Yer Veren Anayasa Mahkemesi Kararları (1997): Mehmet TURHAN, Anayasal Devlet

     

     

    (1997): Şahnaz GEREK ve Ali RızaAYDIN, Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku (2005): Osman  CAN,Anayasa ve Siyasi Partilerin Kapatılması(2005) ve Kemal BAŞLAR, Anayasa Yargısında Mahkeme Kavramı (2005)

    Bu çalışmaların son halkası; editörlüğünü Anayasa Mahkemesi eski raportörlerinden Prof. Dr. Mehmet TURHAN ile Raportör Yrd. Doç. Dr. Hikmet TÜLEN’in yaptığı ve aralarında Anayasa Mahkemesi Üyelerinden Prof. Dr. Fazıl SAĞLAM ve 15 Raportörün bulundu-ğu “Anayasa Yargısı İncelemeleri-1” adlı eserdir. Uygulamanın içinde olan raportörlerce hazırlanan 634 sayfalık bu kitabın kendi kategorisinde bir “ilk” olduğu söylenebilir.

    UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

    Adli, idari ve askeri yargı merciileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeyle yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesi, 9.7.1945 tarih ve 4783 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kurulması Hakkındaki Kanun ile kurulmuş, 12.6.1979 tarih ve 2247 sayılı “Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun” ile görev alanı genişletilerek yeniden yapılanmış bağımsız bir Yüksek Mahkemedir. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı görevi, 1961 Anayasası öncesi Yargıtay ve Danıştay başkanları tarafından yıllık münavebe ile görülmüştür. Başkanlıktaki değişikliklerin içtihat istikrarsızlıklarına yol açması yüzünden 1961 ve 1982 Anayasalarında Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlarının Anayasa Mahkemesinin asıl ve yedek üyeleri arasından salt çoğunlukla seçilmesi öngörülmüştür.

    Uyuşmazlık Mahkemesi bir başkan ile oniki asıl, oniki yedek üyeden kurulur. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesince kendi asıl ve yedek üyeleri arasından dört yıllık bir dönem için seçilir. Bölümler ve Genel Kurul, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Başkanlığı altında toplanır. Başkanın mazereti halinde Anayasa Mahkemesince asıl ve yedek üyeler arasından dönem başında görevlendirilecek bir üye Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanına vekalet eder. Görev süresi sona eren Başkan bir dönem daha seçilebilir. Seçimler, dört yıllık dönemin bittiği yılın temmuz ayında yapılır. Seçimi tamamlanan yeni kurul 6 Eylül günü göreve başlar.

    Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk ve Ceza Bölümleri ile Genel Kurulu, Başkanın çağrısı üzerine Ankara’da Mahkeme için ayrılan bir yerde toplanır. Uyuşmazlık Mahkemesi, 1962-1989 yılları arasında toplantılarını Anayasa Mahkemesine ait Toplantı Salonunda yapıyordu. Anayasa Mahkemesinin 1989 yılında Simon Bolivar Caddesindeki mevcut hizmet binasına taşınmasından sonra, Mahkeme Binasının 5. katı Uyuşmazlık Mahkemesi için ayrılmış; bu tarihten sonra toplantılar Uyuşmazlık Mahkemesine ait Toplantı Salonunda yapılmaya başlanmıştır. 2009 yılının Mart ayından itibaren Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi Ahlatlıbel'deki yeni binasında hizmet vermektedir.


    Üstte: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı Ahmet AKYALÇIN (önde ortada), Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanvekili Cafer ŞAT (önde soldan üçüncü), aralarında Anayasa Mahkemesi eski raportörlerinden Yargıtay Üyesi Muvaffak TATAR’ın da (arkada soldan dördüncü) bulunduğu Uyuşmazlık Mahkemesi Üye ve Raportörleri 10.7.2006 tarihinde Anıtkabir’de birarada.
T.C. Anayasa Mahkemesi © 2016
Ziyaretçi Sayısı :