UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNE GENEL BAKIŞ

1.KISA TARİHÇE  : 9.7.1945  tarihinde  kabul  olunan  (Mülga) “  4788 sayılı
Uyuşmazlık Mahkemesi Kurulması Hakkında Kanun” ile kurularak görevine başlayan ve kuruluş ve işleyişi 12.6.1979 tarih ve 2247 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmek suretiyle kesintisiz olarak görevini sürdüren Uyuşmazlık Mahkemesi, Cumhuriyetimizin köklü yargı organlarından birisidir.

2.ANAYASAL KONUMU VE İŞLEVİ  :Anayasamızın“Yargı”yı düzenleyen Üçüncü Bölümünde;
 “II. Yüksek Mahkemeler :
  A-Anayasa Mahkemesi,
  B-Yargıtay
  C-Danıştay
  D-Askeri Yargıtay
  E-Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
  F-Uyuşmazlık Mahkemesi”
olarak sayılmıştır.
 Yargı erkini Anayasanın kendilerine tanıdığı görev ve yetki alanlarıyla sınırlı olarak paylaşan bu yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi, Anayasanın 158. (1961 Anayasası 142.) maddesiyle görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili, bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, yargı ayrılığı ilkesinin ortaya çıkardığı görev uyuşmazlıklarını çözmek suretiyle kişilerin askıda kalan hak arama hürriyetlerinin gerçekleşmesini sağlayan; hüküm uyuşmazlıklarını çözmek suretiyle de hakkın yerine getirilmesini olanaksız kılan hukuki engelleri gideren; yargı erkini paylaşan diğer yüksek mahkemelerden Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin kararlarını kaldırıp onların yerine hüküm tesis edebilen özel yetkili bir yüksek mahkeme,dolayısıyla, hukukumuzda kesin hükmü ortadan kaldırabilen tek yargı organıdır.

3.KURULUŞU :
    Uyuşmazlık Mahkemesi,”Hukuk” ve “Ceza” olmak üzere iki Bölümden oluşmakta;  Mahkeme başkanlığı ve üyelikleri, diğer 5 Yüksek Mahkemenin Başkan ve  üyeleri arasından seçilenler tarafından “ ikinci görev” biçiminde yerine getirilmektedir.
 -Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesinin asıl ve yedek üyeleri arasından seçilmekte olup, bir yandan Anayasa Mahkemesi Üyeliği görevini de sürdüren bir Yüksek Mahkeme Başkanıdır. Başkanvekili de aynı yöntemle seçilip görev yapmaktadır.
 Üyeleri ise;
 Hukuk Bölümüne,
 -2 Asıl 2 Yedek Üyesi; Yargıtay Başkan ve üyeleri arasından,
 -2 Asıl 2 Yedek Üyesi; Danıştay Başkan ve üyeleri arasından
 -2 Asıl 2 Yedek Üyesi; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi daire başkan ve üyeleri arasından,

 Ceza Bölümüne ,  
 -3 Asıl 3 Yedek Üyesi; Yargıtay Başkan ve üyeleri arasından,
 -3 Asıl 3 Yedek Üyesi; Askeri Yargıtay Başkan ve üyeleri arasından,
2247 sayılı Kanun’un 2. maddesinde gösterilen şekilde seçilerek görev yaparlar.
 Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı, Askeri Yargıtay Başsavcısı ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısı (veya bunlar tarafından görevlendirilecek Savcılar), 2247 sayılı Kanun’un 6.,10.,13. ve 16. maddeleri uyarınca yazılı ve sözlü düşüncelerini bildiren, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin de savcılarıdır.