ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1991 /2 (Siyasi Parti Kapatma)

Karar Sayısı : 1992/1

Karar Günü : 10.7.1992

DAVACI : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI : Sosyalist Parti

DAVANIN KONUSU : Ülkenin ve ulusun bölünmez bütünlüğünü bozacak eylemlerle Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın dördüncü kısım hükümlerine aykırı davranışta bulunan Sosyalist Parti’nin kapatılmasına karar verilmesi istemidir.

I- İDDİANAME :

Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 14.11.1991 günlü, SP. 23 Hz. 1991/94 sayılı iddianamesi aynen şöyledir :

“Giriş :

Davalı parti, 1.2.1988 tarihinde İçişleri Bakanlığı’na kuruluş bildiri ve belgelerini vermek suretiyle Sosyalist Parti adı altında tüzel kişilik kazanmıştır. Siyasi Partiler Kanunu’nun 9 uncu maddesi, kurulan partilerin tüzük ve programlarının Anayasa ve Kanun hükümlerine uygunluğunu öngörmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 68 inci maddesinde “Siyasi partilerin tüzük ve programları, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, millet egemenliğine, demokratik ve lâik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz”

Hükümleri yer almıştır.

Bu kurallar ışığında Sosyalist Parti’nin faaliyetlerinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 4 üncü kısmında yer alan hükümler açısından yapılan incelemesinde;

1- Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sı hükümleri,

2- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu hükümleri,

Anayasa metnine dahil olduğu 176 ncı maddede belirtilen başlangıç kısmında “hiçbir düşünce ve mülahaza Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esası karşısında korunamaz.”

3 üncü maddesinde;

“Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçe’dir. Bayrağı, şekli kanunda belirtilen beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Milli marşı “İstiklâl Marşı’dır.”

4 üncü maddesinde;

“Anayasa’nın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.”

14 üncü maddesinde;

Anayasa’nın hiçbir hükmü Anayasa’da yer alan hak ve hürriyetleri yok etmeye yönelik bir faaliyette bulunma hakkını verir şekilde yorumlanamaz.”

66 ncı maddesinde;

“Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.”

68 inci maddesinde;

Sınıf veya zümre egemenliğini veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayan Siyasi partiler kurulamaz.”

69 uncu maddesinde;

Siyasi Partiler Kanununun;

78 inci maddesinde;

“Siyasi Partiler;

Türk Devletinin ve Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, dil, ırk, renk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmak;

81 inci maddesinde;

“Siyasi Partiler:

a) Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde millî veya dini kültür veya mezhep veya ırk veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri süremezler.

b) Türk dilinden veya kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını güdemezler ve bu yolda faaliyette bulunamazlar...”

Parti Genel Merkezince Bastırılıp dağıtılan Yayınlar;

“... bu ülkeyi, bu kavimler kapısını eşit ve gönüllü birliğin olduğu, ulusların kendi geleceklerini özgür olarak tayin ettikleri, isterse özgür olarak birleştikleri bir kardeşlik, bir kültür, bir emekçi vatanı haline getirebilirler.

...........................................

Yaşasın Türklerin ve Kürtlerin kardeşliği,

Yaşasın Türk halkı, Kürt halkı.”

2- Sosyalist Parti Yayınları Kürt Sorunu Çözüm - 4, Sayfa 3’de;

“Çöküntü, rejimin en zalim olduğu, en çaresiz olduğu yerden başladı. Düzen partileri Fırat nehrinin doğusunda bittiler. Kürt halkının yaşadığı topraklarda ... rastlanmıyor”

Sayfa 4’de;

“Düzen partileri Kürt illerinde niçin silindi?

Çünkü bunlar milliyetçidir ve piyasa partileridir.

................................

Türk milliyetçiliği, Kürt sorununun çözüleceği topraklarda iflas etti.

Türk milliyetçiliği kendi sınırını çizmiştir. Anadolu’yu Fırat’ın doğusu ve batısı diye ikiye bölmüştür.

Türk milliyetçiliğiyle birlikte onun düzeni de Fırat’ta boğulmaktadır.

İşte buna rejimin iflası denir”

Sayfa 10’da;

“Devlet, dağdan sonra köyleri ve şehirleri de kaybetti. Bu nedenle çareyi doğrudan kitleleri yıldırmakta buluyor. Böylece devlet terörü Doğu’dan başlayarak Türkiye’ye yeni bir rejim getirmek istiyor ...”

“Devlet Kürdü vurmak için beslediği korucunun, özel timin ... maaşını halktan aldığı vergilerle ödüyor. Kürde atılan merminin, sınır ötesi harekâtlarda kullanılan benzinin ... kısacası özel savaşın gideri halkın sırtına yıkılıyor ...

Enflasyona, .... yoksulluğa son vermek için, Kürt sorununa kardeşçe bir çözüm bulmak şarttır.

Kürt sorunu aynı zamanda Türk sorunudur.

...............................

Kürt halkıyla kardeşçe, özgürce, gönül gönüle, barış ve huzur içinde yaşamak, Türkiye halkının ..... ihtiyacıdır.

................................

Türk ve Kürt halkları iki candır.

Cehennemde tek bir Kürt kalsa, bir tek Türk’ün cennete gitmeye hakkı yoktur. Sosyalist parti, son Kürt cehennemden kurtuluncaya kadar mücadeleye kararlıdır.”

Sayfa 15-16’da;

“Sosyalist Parti Fırat’ın iki yakasında da var.

.................................

Sosyalist Parti Türk-Kürt kardeşliğinin partisidir.

.................................

Partimiz bu bilinci yerleştiriyor. Çözümü halkların kader birliğinde ve mücadelesinde görüyor.

Sosyalist Parti’nin Kürt sorununu çözmek için,

cesareti var,

...............................

mücadelesi var, programı var.”

Demokratik, federal, emekçi cumhuriyeti başlığı altında 16-17-18-19-20 nci sayfalarda;

“- Kürt milleti, kendi kaderini tayin hakkına kayıtsız şartsız sahiptir. Eğer, isterse ayrı bir devlet kurabilir. Emekçilerin çıkarı, demokratik bir halk devrimiyle tam hak eşitliği ve özgürlük temelinde, gönüllü birliği gerçekleştirmededir. Ayrılma hakkı, gönüllü birliğin her zaman vazgeçilmez koşuludur.

- Birlikte veya ayrı yaşamak milletlerin özgür iradelerine bağlıdır. Bu özgür iradenin ortaya konabilmesi için, Kürt illerinde referandum yapılmalıdır. Referandumda, ayrılmayı savunanlar da özgürce propaganda yapabilmelidir.

- Bugünkü tarihsel koşullarda, iki milletin emekçilerin yararına olan çözüm, iki federe devletin eşit olarak katıldığı, demokratik, federal bir cumhuriyettir. Bu federasyonda iktidar, köylerden ve mahallelerden başlayarak, ilçelerde, illerde, federe ve federal düzeyde demokratik seçimlerle belirlenen halk meclisleri aracılığıyla kullanılır.

İlçe ve il yönetimleriyle, federe hükümetler ve federal hükümet, bu meclislerin yürütme organlarıdır, meclislere karşı sorumludurlar.

Federal Halk Meclisi iki meclisten oluşur, temsilciler meclisi ve milletler meclisi,

Milletler Meclisi, her federe devletten eşit sayıda seçilmiş üyenin katılımıyla oluşur.

Yasalar her iki mecliste çoğunluk kararıyla kabul edilir. Meclislerden birinin reddettiği yasa yürürlüğe girmez.

Çalışma yasası, ceza yasası, medeni yasa, yargı usulü yasaları bütün ülkede yürürlüktedir, federal organlarca kabul edilir.

- Her federe devlette azınlıkların çoğunlukta olduğu ilçe ve illerde halk isterse bölgesel özerklik uygulanır.

- Federal Anayasa, iki milletin ortak anayasasıdır. Her iki milletin ayrı ayrı çoğunluğu tarafından referandumla kabul edilerek yürürlüğe girer. Federe devletlerin ayrıca kendi anayasaları vardır. Federal Anayasa, federe cumhuriyetler tarafından benimsendiği ölçüde giderek artan unsurları kapsar.

- Federal Cumhuriyetin bayrağı ve marşı, Türklerin ve Kürtlerin ortak bayrakları ve marşlarıdır. Ayrıca her federe devletin kendi bayrağı ve marşı vardır. Federasyonun ismi tek bir millete dayandırılamaz.

- Yurt savunması, savaş ve barış sorunları, uluslararası ilişkilerde temsil anlaşmaları yapmak, federal organların yetkisindedir.

- Her yönetim kademesinde iktidar bütünüyle halk meclislerinde ve bu meclislere karşı sorumlu olan yerel yönetimlerdedir. Bu yönetim sistemi dışında merkezi idarenin atadığı valilikler, kaymakamlıklar, emniyet ve jandarma örgütü kaldırılır. Bu demokratik yönetim sistemi, aynı zamanda milli eşitlik ve özgürlüğü de güvence altına alır.

Federal Cumhuriyet, piyasa ekonomisinin derinleştirdiği bölgeler arası eşitsizlikleri ortadan kaldırmak için, ekonomik bakımdan geri bölgelerin yatırım paylarını artırır. Böylece birliğin ekonomik temelini geliştirir ve pekiştirir.

- Her milletin, millî ve dini azınlıkların dillerini ve kültürlerini geliştirme, siyasal çalışma ve örgütlenme hakları ve özgürlükleri güvence altındadır.

- Bütün iktidar organları, toplum hayatında ve milletler arasında sorunları zor kullanarak çözen ve şiddeti kutsayan eski kültürün bütün temelleriyle tasfiyesi ve halk içinde barışçı, insana saygılı ve şiddeti hor gören, enternasyonalist bir emekçi kültürünün yayılması için çalışır.

3- Sosyalist Parti Yayınları Serhıldan Çağrıları-1 “karpuz değil cesaret ekin” sayfa: 7-8,

“Kürt Dinamiği , Arkadaşlar, .... ikinci dinamik, Kürt dinamiğidir. Kürtlerin eşitlik, özgürlük, millî hak isteğidir. Türke ne tanınıyor, ........, ona da tanınması talebidir.

.................................”

şeklindeki görüşlere yer verilmiştir.

4- Davalı Partinin bildiri ve duvar afişleri iddianameye eklenmiştir.

Parti Genel Başkanının Kapalı Salon ve Açık Hava Toplantılarında, Televizyonda Yaptığı Konuşmalar :

1- 24-25 Ağustos 1991 Parti Meclisi toplantısını açış konuşması : (Teori-Eylül 1991 sayısı, Sayfa : 8).

“Sosyalist Parti, Kürt ve Türk halkları arasındaki tek köprü,

Kürt meselesi, bu noktada gümbür gümbür olmamız gerekir.......... Bu düzen Kürt meselesinde iflas etmiştir ve buradan çatır çatır çöküyor......

Biricik çözüm nedir? ......... Bu mesele Kürt halkının iradesine saygı gösterilerek çözülür ......esas çözücü Kürt halkıdır.

........ Kürtlere ne istiyorsunuz diye soracağız .......... yok ayrılmak isterlerse iradelerine saygı duyacağız.

Biz referandum yapacağız. Kürt halkına soracağız........ Hakkari’den başlayıp Antep’e kadar herkese soracağız. Bu topraklarda ayrı bir devlet kurmak istiyor musunuz? Evet mi hayır mı?

Ayrılığa zorlayan nedir? Zulümdür. Türk devletinin Kürt halkı üzerindeki zulmüdür. Bu zulmü yıkacağımıza göre zaten zulmü yıkmak da Kürt halkının iradesini kabul etmektir, birliği savunacağız.

Sosyalist parti Türk ve Kürt halkı arasındaki son köprüdür.........

2- 13.10.1991 Ankara-Cebeci pazar yerindeki açık hava toplantısındaki konuşma;

Türk ve Kürt milletlerinin bir federasyonda eşit özgür gönüllü birliği Kürt milleti kendi istiyorsa kendi kaderine sahip olarak buna karar veriyorsa bunu kabul ediyorsa eşit özgür gönüllü birlik SP. çözümü budur. Buna mecbur iki halk, iki millet...........

3- 16.10.1991 Şırnak il merkezindeki açık hava toplantısındaki konuşma;

“...........................

Ezilen Kürt halkının yanında olan Sosyalist Parti’dir..... Kürt halkı yıllardır verdiği mücadeleyi ayağa kalkarak göstermeye başladı...... Kürt halkı yeni bir devrim yapacak.... ezilen Kürt halkı....... sosyalist partiye geliyor......

4- 17.10.1991 Van il merkezindeki açık hava toplantısındaki konuşma;

Biji Kürdistan...”

5- 13.10.1991 günü televizyonda yapılan konuşma;

“...... Botan’ın Kürt köylüsü ayağa kalkmış ve kendisinin efendisi olmaya başlamıştır...... ey düzen, sen Kürdün adını mı yasakladın? Kürt halkı ayağa kalkıyor, gündemin ortasına oturuyor, kimliğini eylemiyle kabul ettiriyor, Newrozunu kutluyor....... ezilen Kürt Anayasa yapıyor, kanun yapıyor.”

“...........................

.............................

Görüşlerini içermektedir.

Değerlendirme :

Yukarıda özetlenen, yayınlardan ve parti genel başkanının konuşmalarından alınan bölümlerde ayrı “dili” ve “kültürü” olan ve özellikle de “kendi kaderini tayin hakkına kayıtsız şartsız sahip” Türkiye Cumhuriyeti ülkesi toprakları üzerinde yaşayan “ezilen” bir “Kürt ulusunun” varlığı açık ve seçik bir şekilde kabul edilmiş;

“Türk ve Kürt halkları arasındaki tek köprünün Sosyalist Parti olduğu belirtilip sorunun çözümünün nasıl olacağı anlatılmıştır.”

“Federal Cumhuriyetin bayrağı ve marşı Türklerin ve Kürtlerin ortak bayrakları ve marşlarıdır.”

“Resmi dil, Türkçe ve Kürtçedir, her federe cumhuriyette kendi dili esastır.”

Böylece sosyalist Parti’nin gerçekleştireceği çözümün de Kürt halkının kendi kaderi,ni tayin yolunda belirleyeceği özgür iradesiyle Anayasa’daki millet bütünlüğü ilkesinden uzaklaşıp, halkının dili ve kültürü aynı Türk ve Kürt uluslarından oluştuğu ilkesine dayalı, iki federe devletin eşit olarak katıldığı federal bir cumhuriyet amaçlamaktadır.

a) Anayasa metnine dahil olduğu 176 ncı maddede belirtilen başlangıç kısmında “hiçbir düşünce ve mülahaza Türk millî menfaatlerinin, Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esası karşısında korunamaz.”

b) Anayasa’nın 3. maddesinin 1 inci fıkrasının “Türkiye devleti ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Bayrağı, şekli kanunda belirtilen beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Milli marşı “İstiklâl Marşı’dır.”

c) Anayasa’nın 4. maddesi “Anayasa’nın birinci maddesindeki devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile ikinci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve üçüncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.”

d) Anayasa’nın 14. maddesinin birinci fıkrasının “anayasada belirtilen hak ve hürriyetlerden hiçbiri devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak ...... veya dil ..... ayrımı yaratmak amacıyla kullanılamaz.”

f) Anayasa’nın 68. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasının;

“Siyasi partiler, önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içinde faaliyetlerini sürdürürler.”

“Siyasi partilerin tüzük ve programları, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmeı bütünlüğüne, insan haklarına, millet egemenliğine, demokratik ve lâik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz.”

g) 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 4 üncü kısmında yeralan 78 maddenin (a) bendinin “Siyasi partiler, .... Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, ...... dair hükümleri değiştirmek..... dil, ırk, ...... ayrımı yaratmak...... amacını güdemezler.”

h) Aynı Kanunun 81. maddesi (a) ve (b) bendinin “Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde milli veya dini kültür veya mezhep veya ırk veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri süremezler.

Türk dilinden veya kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını güdemezler, bu yolda faaliyette bulunamazlar.”

Biçimindeki buyurucu kurallarına da aykırı davranmış bulunmaktadır.

Sonuç :

Yukarıda gerekçeleri ve yasal dayanakları ile birlikte açıklandığı üzere, davalı Sosyalist Parti’nin;

T. C. Anayasası’nın başlangıç kısmı, 3, 4, 14, 66, 68. maddeleri ile Siyasi Partiler Kanunu’nun 78 inci ve 81 inci maddelerine aykırı olarak devletin, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı amaçlayan faaliyetlerde bulunduğu,

Sonucuna varıldığından davalı Siyasi partinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 101 inci maddesinin a,b,c bentleri gereğince kapatılmasını

Arz ve talep ederim.”

II- DAVALI PARTİNİN ÖN SAVUNMASI :

Sosyalist Parti’nin 29.1.1992 günlü ön savunması aynen şöyledir :

”Usul Yönünden :

Bu hüküm, kapsamını sadece kuruluş sırasında verilen program ve tüzükle sınırlamıyor. Kuruluştan sonra kabul ve uygulamaya konan tüzük ve programlar için de SPY’nın 9. maddesinde belirtilen yol ve yöntem uygulanacaktır. Siyasi Partiler Yasası’nın 9. maddesine göre, Yargıtay Başsavcılığı’nın yapması gereken, saptadığı eksiklik ve aykırılıkların giderilmesini ilgili partiden istemek ve isteğinin yerine getirilmesi için otuz günlük süre tanımaktır.

SPY’nın 9. maddesine göre Yargıtay Başsavcılığı’nın denetimi, sadece şekli hususları değil, “Anayasa ve kanun hükümlerine uygunluğu”da kapsamaktadır.

Siyasi Partiler Yasası’nın 9. maddesi partiler lehine konmuş bir hükümdür. Bir güvencedir. Açıklama ya da düzeltme olanağı vermek suretiyle bir partiyi kapatma davasıyla yüzyüze gelmekten korumak istenmiştir.

İş bu nedenle, Sosyalist Parti’den, Siyasi Partiler Yasası’nın 9. maddesi gereğince düzeltme ya da açıklama isteminde bulunmaksızın, doğrudan dava açılması yoluna gidilmiş olması hukuka ve usule uygun değildir.

2. Bu Davada Yargılama Duruşmalı Olarak Yapılmalıdır

Talebimizin dayanağı Siyasi Partiler Yasası’nın 98. maddesi ile Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (CMUK) 387. maddeleridir.

2820 sayılı SPY’nın 98. maddesinde:

Buna göre siyasi partilerin kapatılması istemiyle açılan davalarda:

a) Kural olarak dosya üzerinde incelemeler yapılacaktır.

b) CMUK hükümleri uygulanacaktır.

c) Gerekli görüldüğü hallerde ilgililer ve bilgisi olanlar dinlenecektir. Öncelikle belirtelim: “Dosya üzerinde inceleme yapılarak karara bağlanır” hükmü, siyasi partilerin kapatılması istemiyle açılan davalarda “duruşma yapılamayacağı” anlamına gelmez. Bu hüküm, genel bir kuralın belirtilmesinden ibarettir.

Yasada öngörülen “dosya üzerinde inceleme yapılarak karara bağlanması” bir özel yargılama usulüdür. Bu usul davamızda uygulanacağı açık olarak belirtilen CMUK’nun Yedinci Kitabı’nda “Hususi Muhakeme Usulleri” başlığı altında düzenlenmiştir. Yedinci Kitabın Birinci Faslında yer alan “Ceza kararnameleri”ne tekabül etmektedir.

Buna göre her ne kadar 386. maddede bazı suçlarda “duruşma yapılmaksızın bir ceza kararnamesi ile karar verileceği” bir prensip olarak öngörülmüş ise de, hemen sonra 387. maddede “duruşma yapılmamasının mahzurlu görülmesi” halinde duruşma yapılabileceği bildirilmiştir.

Bu nedenle; 2820 sayılı Yasa’nın 98. maddesi hükmüne göre CMUK’nu uygulamak durumunda bulunan Anayasa Mahkemesi, Sosyalist Parti’nin kapatılması istemiyle açılan davayı duruşmalı olarak görebilir.

Hatta kanımızca, konunun önemi dikkate alındığında “duruşma yapılmaması mahzurlu görüleceğinden” CMUK’nun 387. maddesi uyarınca duruşma yapılmalıdır.

“Kabahat” nevinden olan suçlar için dahi yasanın duruşma yapılmamasının mahzurlu olabileceğini düşünmüş bulunması dikkat çekicidir. Oysa önünüzdeki davada bir kişinin ötesinde toplumun bir kesiminin siyasal örgütlenmesinin, bir siyasal partinin idamına karar verilebilecektir. Böyle bir davaya duruşmasız karar verilmesi son derece “mahzurlu”dur. Üstelik ceza kararnamelerine itiraz mümkün olduğu halde bu dava sonunda verilecek karar kesindir.

Kaldı ki, savunma açısından salt yazışmaya dayanan duruşmasız bir inceleme savunma hakkının gereğince kullanılamaması sonucunu doğuracaktır.

II- İddia Makamının Yöntemi Yanlıştır

1. Dava Konusu Belgeleri Bütünlük İçinde Ele Almamıştır

Yargıtay Başsavcılığı, iddianamesini hazırlarken, davaya konu metin ve konuşmaları bir bütünlük içinde ele alıp değerlendirmemiştir. Kimi paragraflardan kelimeler, kimisinden ise cümleler alarak bunları birleştirmek suretiyle yorumlamış ve kapatma isteminde bulunmuştur.

2. İddianamenin Dayandığı Tape Metinler Ehliyetsiz Kişilerce Dikkatsiz Çözülmüştür

3. İddia Makamı Her “Kürt” Sözünün Geçtiği Cümleyi Suçlama Konusu Yapmıştır

İddianame, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin ve Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinin olağanüstü yargılama mantığı ile hazırlanmıştır. İddianamede anlamına bakılmaksızın içinde her “Kürt” sözü geçen cümle suçlama konusu yapılmış ve iddianameye alınmıştır. Örneğin;

-“Yaşasın Türklerin ve Kürtlerin kardeşliği...”

-“Kürt halkıyla kardeşçe, özgürce, gönül-gönüle, barış ve huzur içinde yaşamak Türkiye halkının... ihtiyacıdır.” (İddianame, S. 5)

-“Türk ve Kürt halkları iki candır.” (İddianame, S. 5)

-“Sosyalist Parti Türk ve Kürt halkları arasında tek köprüdür.” (İddianame, S. 8)

-“Türk-Kürt kardeşliği programı...” (İddianame, S.8)

-“Türkle Kürt birleşmezse kurtulamaz.” (İddianame, S.9)

- “Kardeşçe çözüm Sosyalist Parti’dedir.” (İddianame, S. 10)

4. Dava ile İlgisiz Bildiri, Afiş, Yayın ve Sonuçları Araştırılmamış Soruşturma Evraklarının Dosyaya Konmasının Yasal Hiçbir Nedeni Yoktur

Bu soruşturmaların tamamı ya takipsizlik ya da beraat kararları ile sonuçlanmıştır. Bu soruşturmaların sonuçlarının araştırılmasını ve dosyaya konmasını istiyoruz.

5. Hangi Organ Kararlarının Kapatma Davasına Konu Olabileceği Kanunla Düzenlenmiştir. Bu Organlarca Karar Altına Alınmamış Yayınlar Kapatma Davasına Dayanak Yapılamaz

İddianamede parti yayınlarından;

- Serhıldan Çağrılar-1: Kawa Ateşi Yaktı,

- Serhıldan Çağrılar-2: Karpuz Değil Cesaret Ekin,

- Kürt Sorununa Çözüm-4,

- Bildiriler ve duvar afişlerini;

davaya delil olarak göstermiş ve bunlardan alıntılar yapmıştır.

Şu halde yayınları 101. maddenin (b) fıkrası yönünden incelememiz gerekecektir.

III- Hukuksal Durum ve Dava

Bu davanın hangi hukuksal ortamda görüldüğünü anlayabilmek bakımından Anayasa’nın, Siyasi Partiler Yasası’nın, uluslararası hukukun, toplumsal meşruiyeti ifade eden fiili hukukun değerlendirilmesi gerekmektedir:

1. 12 Eylül Anayasası, Evrensel Hukuk İlkelerine ve Toplumsal Gerçekliğimize Aykırıdır. SP. Böyle bir Anayasa’ya Aykırı Davranmakla İtham edilmektedir.

1921 ve 24 Anayasaları, bir kurtuluş savaşının ve Devrimin ürünleri idiler. 1982 Anayasası ise, bir askeri darbe sonucu topluma dayatılmıştır. Bugün, iktidarı ile, muhalefeti ile, hukukçusu ile sokaktaki sıradan yurttaşı ile herkes mevcut Anayasa’nın demokratik olmadığını, değiştirilmesi gerektiğini görmekte ve istemektedir. Bütün partiler, seçim bildirgelerinde Anayasa’yı değiştireceklerini ve yeni Anayasa yapacaklarını belirtmişlerdir.

- Anayasa Mahkemesi Başkanı Yekta Güngör Özden’de ODTÜ’de verdiği konferansta, “Bu Anayasa hukuka aykırı, Hukuka aykırı yasa da bu Anayasa’ya uygun oluyor.” diyerek Anayasa’nın evrensel hukuk ilkelerine aykırılığını vurgulamıştır. (Bugün Gazetesi, 4.12.1991)

- Başbakan Süleyman Demirel, “Paris Şartı’na uygun yeni bir anayasanın yapılması” gerektiğine belirtmektedir. (Cumhuriyet Gazetesi, 9.12.1991)

- Hükümetin Koalisyon Protokolü’nde:

“Ülkemizin, günümüz siyasal, sosyal ve ekonomik koşullarını dikkate alan, sivil toplumun gelişmesini amaçlayan, katılımcı ve tam demokratik bir Anayasa ihtiyacı olduğu kesindir. Zira, Türk toplumu, kendisine kabul ettirilmiş ve bu nedenle de 9 yıl gibi kısa bir süre içinde yaşlanmış ve ülke gereksinimlerinin tamamen gerisinde kalmış bir Anayasa ile yönetilmeye devam edilemez.” denmektedir.

Sosyalist Parti, uluslararası bildirgelere, sözleşmelere ters, topluma zorla “kabul ettirilmiş”; “9 yıl içinde eskimiş”, “ülke gereksinimlerinin tamamen gerisinde kalmış”; “hukuka aykırı” olan bu Anayasa’yı ihlâl etmekle suçlanmaktadır.

Anayasa Mahkemesi son yıllardaki bazı kararlarında, 1982 Anayasası’nın dar anlayışı yerine evrensel hukuk kurallarına ağırlık vermiş ve içtihat kapısını aralamıştır. Bu davada da yapılması gereken, bu uygulamanın sürdürülmesi, “evrensel hukukun Anayasa’ya üstünlüğü” ilkesinin uygulanmasıdır. En azından mevcut Anayasa evrensel hukuk ilkeleri ışığında yorumlanmalıdır.

Siyasi partilerin uyacakları esaslar ve kapatılması nedenleri Anayasa’nın 69. maddesinde sayılmıştır. Buna göre: “Siyasi Partiler, tüzük ve programları dışında faaliyette bulunamazlar; Anayasa’nın 14. maddesindeki sınırlamalar dışına çıkamazlar, çıkanlar temelli kapatılır.”

Anayasa’nın 14. maddesinde ise: “Anayasa’da yer alan hak ve hürriyetlerden hiç biri,

- Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak,

- Türk Devletinin ve Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek,

- Temel hak ve hürriyetleri yok etmek,

- Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya,

- Dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak,

Anayasa kapatma nedenlerini şu şekilde sıralamaktadır: Kapatma nedenlerinin Anayasa’da tadadi olarak gösterilmesinin biricik amacı, yasalarla yeni yasaklamaların getirilmesini önlemek, özgürlükleri korumak ve böylece partilere Anayasal bir güvence sağlamaktır.

İddianamede, Sosyalist Parti’nin Siyasi Partiler Yasası’nın 78. ve 81. maddelerine aykırı davrandığı ileri sürülmektedir. Oysa bu maddeler Anayasa’ya aykırıdır. Anayasa’yı aşan sınırlamalar getirmektedir. Bu şekliyle Siyasi partilere sağlanan Anayasal güvenceyi ortadan kaldırmaktadır.

SPY 78. maddede, ideolojik beyanname niteliğindeki Anayasa’nın başlangıç bölümüne aykırılık dahi kapatma nedeni sayılmıştır. Her anlama çekilebilecek bu tür yasaklama hükümleri, hukuk tekniğine ve Anayasa’ya aykırıdır.

Keza, SPY, 78. maddesi ile Anayasa’daki kapatma nedenlerinin dışına çıkıp, “dil”, “bayrak”; “milli marş” ve “başkente” dair hususları da kapatma nedenleri arasına ithal etmiştir.

SPY 81/b maddesi ise Anayasa’nın dışında hükümler getirmesi ve Anayasa’ya aykırı olmasının dışında, sosyolojik gerçeklere de aykırıdır. Azınlıklar sosyolojik bir olgudur. Varsa vardır, yoksa iradi olarak yaratılması mümkün değildir.

Bütün bu nedenlerle bugün yürürlükte bulunan 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası Anayasa’nın 10, 11 12, 13, 14, 66, 68, 69. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir. İptal edilene kadar yargı, bu maddeleri uygulayamaz. Anayasa’yı uygular.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın bugünkü şekliyle Anayasa’nın geçici 15. maddesinin koruması altında bulunduğu da ileri sürülemez. Her ne kadar Anayasa’nın geçici 15. maddesi MGK döneminde çıkartılan yasaların “Anayasa’ya aykırılığının iddia edilemeyeceğini” öngörmekte ise de bugün yürürlükte bulunan Siyasi Partiler Yasası, MGK döneminde yürürlüğe konan orijinal şekline ve bütünlüğüne sahip değildir.

22.04.1983 tarihinde yürürlüğe giren 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası bugüne kadar tam 10 kez değişikliğe uğramıştır. Değişiklik getiren Yasalar şunlardır :

- 10 Haziran 1983 tarihinde 2839 sayılı ,

- 27 Haziran 1984 tarihinde 3032 sayılı ,

- 28 Mart 1986 tarihinde 3270 sayılı ,

- 9 Nisan 1987 tarihinde 3349 sayılı ,

- 21 Mayıs 1987 tarihinde 3370 sayılı ,

- 23 Mayıs 1987 tarihinde 3377 sayılı ,

- 31 Mart 1988 tarihinde 3420 sayılı ,

- 7 Ağustos 1988 tarihinde 3470 sayılı ,

- 17 Mayıs 1990 tarihinde 3648 sayılı ,

- 31 Ekim 1990 tarihinde 3673 sayılı .

Bu değişiklikler arasında partilerin kapatılmasına ilişkin 101. madde de bulunmaktadır. Hatta 2820 sayılı Yasa’da da öngörülen bazı yasaklamalar referandum konusu olmuş ve halkoyu ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Kaldı ki, Siyasi Partiler Yasası’nın Anayasa’daki parti kapatma nedenlerinin sınırlarını aşan, “demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı” hükümlerine dayanılarak kapatma kararı verilmesi hukuka uygun olmaz. Mahkemelerin, Anayasa’nın 138. maddesi gereğince, öncelikle Anayasa’ya göre karar vermeleri gerektiğinden, Anayasa Mahkemesi’nin de SPY’nın Anayasa’ya aykırı ve Anayasa’dan kaynaklanmayan hükümlerini uygulamaması gerekmektedir.

3. Siyasi Partiler Yasası, Uluslararası Hukuka ve Demokrasi Kurallarına da Aykırıdır

SPY’nın davamızda uygulanması istenen 78 ve 81. maddeleri sadece Anayasa’ya ve genel hukuka aykırı değildirler. Aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Helsinki Nihai Senedi ve Paris Şartı gibi uluslararası sözleşmelere de aykırıdır.

Helsinki Nihai Senedi’nin 10 ilkesinden 8si olan “Halkların hak eşitliği ve kendi kaderlerini tayin hakkı” ile SPY çelişmektedir. Keza, Paris Şartı Sözleşmesi’nde :

“Bir ulus içindeki azınlıkların soy, kültür, din ve dil yönünden sahip oldukları kimliğin korunacağını ve azınlıklara mensup kişilerin hiçbir ayrım yapılmaksızın yasa önünde tam bir eşitlik içinde işbu kimliği serbestçe ifade etmek, korumak ve geliştirmek hakkına sahip olduklarını teyit ederiz.”

“Halkların eşit haklara sahip bulunduğunu ve halkların BM Anayasası’na devletlerin toprak bütünlüğüne ilişkin olanlar dahil, uluslararası hukukun ilgili normlarına uygun olarak, kendi kaderlerini tayin etme hakları olduğunu teyit ederiz.” denmektedir.

Bu uluslararası sözleşmeler Türkiye tarafından da imzalanmışlardır. Anayasa’nın 90. maddesi gereğince kanun hükmündedirler. Anayasa’ya aykırılıkları iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne başvurulamaz.

Siyasi partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurları kabul edilmişlerdir. Bu durumda, SPY’nın partilerin özgürce faaliyet gösterebilmelerinin güvencelerini sağlaması ve düzenlenmesi gerekirken, tersine yasaklar, kısıtlamalar ve çelişkilerle dolu düzenlemeler getirdiği görülmektedir. Partilerin devlet örgütü dışında özel kuruluşlar olduğunu görmemekte, birer devlet kurumu gibi düşünmekte, demokrasi kurallarına ters hükümler içermektedir.

4. Pozitif Hukuk Parçalanmıştır. Siyasi Partiler Yasası ve Anayasa ile Türk Ceza Yasası Arasındaki Paralellikler Yok Olmuştur

Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası’nın davamızda uygulanması istenen maddeleri, TCY’nın 141 ve 142. maddelerinden alınmış ve paralel olarak düzenlenmişlerdir. Ancak Türk Ceza Yasası’nın 141 ve 142. maddeleri 12.04.1991 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. 141 ve 142. maddelere paralel olarak Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası’nda düzenlenmiş bulunan hükümler ise, hâlâ durmaktadır. Keza, 2932 sayılı Anadil yasağına ilişkin yasa da, yürürlükten kaldırılmıştır. Oysa bu yasaya paralel olarak düzenlenen ve aynı zihniyetin eseri olan Anayasa ve SPY’ndaki düzenlemeler de durmaktadır. Böylece tam bir keşmekeş olmuştur. Pozitif hukukta birliktelik kalmamıştır. Parçalanmışlık, toplumun ihtiyacı dikkate alınarak giderilmelidir. Toplumsal gelişmenin dayatması ile ceza yasalarından çıkarılan bu hükümlerin Siyasi partiler açısından da ceza hükmü taşımaması ve uygulanmaması gerekir.

5. Fiili Hukukla Pozitif Hukuk Çelişmektedir. Bu Durumda Toplumsal Meşruluk Dikkate Alınmalıdır

Bugün ülkemizin siyasal ve toplumsal hayatında uygulama “12 Eylül kalıntısı” mevzuatın lafzi yorumunu çoktan aşmıştır. Fiili bir hukuk doğmuştur. Örneğin, SPY’nın 81. madde ile Hükümet Programı ve SHP Raporu karşılaştırıldığında şöyle bir tablo ortaya çıkmaktadır:

Şüphesiz bu tabloyu daha da detaylandırmak ve başta iktidar partileri olmak üzere çeşitli siyasi parti liderlerinin açıklamalarıyla genişletmek mümkündür. Şimdilik bu örneklerle yetiniyoruz.

Görüldüğü gibi, iddianamenin mantığı kabul edilirse, Hükümet Programı’nı SPY’nın 81. maddesine aykırı görüp iktidar partileri DYP ve SHP’yi de kapatmak gerekecektir.

6. Sonuç ve Değerlendirme

Görüldüğü üzere;

- Uluslararası hukuka, demokrasi kurallarına ve Anayasa’ya aykırı bir Siyasi Partiler Yasası vardır.

- Ayrıca varolan Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası’nın temelleri ve bir çok hükmü, yaşayan hukuka aykırıdır, ölü hale gelmiştir.

IV- İddia Hukuka, Gerçeğe ve Tarihe Aykırıdır

1. İddia ve Dayanakları

A- İddianame özetle:

2. “Türk devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü”ne;

3. “Dil ... ırk ayrımı yaratmak... amacını gütmemek” ilkesine;

4. “Devletin şeklinin cumhuriyet olduğu... cumhuriyetin niteliklerinin değiştirilemez” olduğu ilkesine;

6. “Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde milli veya dini, kültür veya mezhep veya ırk veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğu ileri sürülemez” hükmüne;

7. “Türk dilinden ve kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinden azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını gütmemek” ilkesine;

aykırı davranarak;

“Ülke ve milletin bölünmez bütünlüğünü bozmayı amaçlamak suretiyle faaliyette bulunulduğu” iddia edilmiştir.

B- Bu iddialara dayanak olarak:

(1) Parti yayınları :

- Serhıldan Çağrılar-1: Karpuz Değil Cesaret Ekin.

- Serhıldan Çağrıları-2: Kawa Ateşi Yaktı.

- Kürt Sorununa Çözüm-4.

- Bildiri ve duvar afişleri;

ile,

- 24-25 Ağustos tarihli Parti Meclisi Toplantısı’nı açış konuşması;

- 13.10.1991 Ankara Cebeci Pazar Yeri’ndeki açık hava toplantısındaki konuşması;

- 16.10.1991 Şırnak il merkezindeki açık hava toplantısındaki konuşması;

- 13.10.1991 günü yapılan televizyon konuşması;

- 11.10.1991 günü televizyondaki açık oturumdaki konuşması;

gösterilmiştir.

2. İddianame Bugünün Gerçeklerine Olduğu Kadar Tarihi Gerçeklere ve Tarihi Belgelere de Aykırıdır

İddianame, Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası’nı dar ve katı bir Türk milliyetçiliği zihniyetiyle değerlendirmektedir. Bırakınız “eşitliği, özgürlüğü” tanımayı, “Kürdün” kimliği dahi iddianamede “yasaklar” kapsamında düşünülmektedir.

Oysa, Türkler ile Kürtler bin yıldır bu topraklar üzerinde iç içe, kardeşçe yaşamışlardır. Emperyalizme karşı Kurtuluş Savaşı’nı birlikte yürütmüş, başarıya götürmüş, Cumhuriyet’i birlikte kurmuşlardır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasal belgesi olan Amasya Protokolü’nde vatan “Türk ve Kürtlerin oturduğu arazi” olarak belirlenmiş ve “bu hususun şimdiden Kürtlerce bilinmesi uygun görüldü.” denmiştir (Amasya Mülâkatı 2. Tutanağı, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, S. 13, Sebahattin Selek, Milli Mücadele, S. 328).

Nitekim Atatürk de her fırsatta “Türk ve Kürt”ten bahsetmektedir:

- 17 Eylül 1919 Sivas: “... Türk ve Kürdün yek diğerinden ayrılmaz iki öz kardeş olarak yaşamakta devam edeceği ...” (Atatürk’ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri, IV, s. 63).

- 28 Aralık 1919 Ankara: “... Devlet için millî yeni bir hudut kabul ettik... Bu hudut ordumuz tarafından silahla müdafaa olunduğu gibi, aynı zamanda Türk ve Kürt anasırıyla meski.ın aksamı vatanımızı tahdit eder.” (Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, II, s. 12).

Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarında Kürtler

- 25 Ocak 1923, Erzurum A1ebusu Hüseyin Avni : “Lozan’daki delegelerimiz iki kardeş olan Türkler ile Kürtlerin temsilcileridirler.” (Zabıt Ceridesinden aktaran Mahmut Goloğlu, A,1illi Mücadele Tarihi, 5, Türkiye Cumhuriyeti, s. 77).

Bu örnekleri arttırmak mümkündür. Ancak bu kadarını yeterli görüyoruz.

Görülmektedir ki, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde Türklerin yanısıra “Kürtler” de birinci derecede rol oynamışlardır. Bunun içindir ki, bu dönemdeki “hükümetler”, “Lozan Delegeleri”, “Türklerin ve Kürtlerin” temsilcileri; “Vatan hududu”, “Türklerden ve Kürtlerden meskûn saha”, “Türk ve Kürtlerin oturduğu arazi” olarak ifade edilmiştir.

İddia makamının, iddianameye yansıyan mantığı ve anlayışından hareket edilirse Atatürk, İsmet İnönü’yle Amasya Protokolü-Erzurum Kongresi ve 1920’lerin TBMM “ülke ve milletin bölünmez bütünlüğünü bozmayı amaçlamakla” itham edilebilirler.

3. İddianame İnkârcıdır. “Kürt realitesi” İnkar Edilemez Bir Olaydır. Ve Kürt Ulusunun Varlığının Kabulü Kapatma Nedeni Olamaz

İddianame 10. sayfasında “değerlendirme” başlığı altında “özetlenen yayınlar ve Parti Genel Başkanının konuşmalarından alınan bölümlerde ayrı ‘dili’ ve ‘kültürü’ olan ve özellikle de ‘kendi kaderini tayin hakkına kayıtsız şartsız sahip’ Türkiye Cumhuriyeti ülkesi toprakları üzerinde yaşayan ‘ezilen’ bir ‘Kürt ulusunun’ varlığı açık ve seçik şekilde kabul edilmiş” diyerek, bu durumu kapatma gerekçesi saymıştır.

Nitekim Türkiye devleti, Başbakanın ağzından resmen ve alenen “Kürt realitesini” tanıdığını ilân etmiştir.

Başbakan Süleyman Demirel 9 Aralık 1991 tarihli konuşmasında şöyle demektedir:

Hükümet ortağı SHP’nin “Doğu ve Güneydoğu Sorunlarına Bakış ve Çözüm Önerileri” başlıklı Raporu da MYK’ca onaylanmış ve yayınlanmıştır. SHP MYK’nın bir belgesi haline gelmiş olan bu rapor konuyu şöyle ele almaktadır:

“Kürt kimliğini kabul ederek kendine Kürt kökenliyim diyen yurttaşlara bu kişiliklerini hayatın her alanında istedikleri gibi özgürce belirtme hakkına sahip olmaları olanağı sağlanacaktır.” (SHP Raporu, s. 43).

Keza, Hükümet Programı’nda da bu konuda şunlar söylenmektedir: “Yurttaşlarımız arasında kültür, düşünce, inanç, dil ve köken farklılıkları olması doğaldır.”

Bütün bu örnekler iddianamenin inkârcı mantığını geçersiz kılıyor.

“Türk ırkının” yanısıra “Kürt ırkının”; “Türkçe”nin yanında “anadil” olarak “Kürtçe”nin de varlığından bahsetmek ve dilde eşitliği sağlamaya çalışmak “dil” ve “ırk” ayrımı yaratmak değildir. Bugün iktidarından muhalefetine kadar hemen herkes “Kürt ulusal” varlığını ve “Kürt dilini” kabul etmektedir. Hükümet Protokolünün 16. sayfasında “Kültür” başlıklı bölümde:

“Ulusal kültürümüz içindeki dil-inanç ve köken farklılıkları kültür alanımızın zenginliğidir.”. “Bu farklılıkların ulusal bütünlük içinde kendini ifade edebilmesi, demokratik toplum yapısının doğal bir gereğidir.” denmektedir.

Keza Başbakan Demirel bir konuşmasında:

“Bu devleti beraber kurmuşuz. Osmanlı dağıldığında iki büyük kavim kalmış, Türkler ve Kürtler... Hepimiz bu ülkenin sahibiyiz. Türkiye’de Kürtçe konuşan vatandaş da her şeyin sahibidir.” demektedir. (Milli Gazete, 9.12.1991)

“Anadil yasağı” getiren 2932 sayılı Yasa yürürlükten kaldırılmıştır. İddianame ise, hala 2932 sayılı Yasa’yı çıkartan ve “anadil yasağı” getiren anlayışı yansıtmaktadır. Oysa, “Kürt milli varlığı” ve “Kürt dilinin” kabulü artık bir devlet politikası haline gelmiştir.

5. Sosyalist Parti’nin Konuya İlişkin Görüşleri “Azınlıklar Bulunduğunu İleri Sürmek” ve “Azınlıklar Yaratarak Millet Bütünlüğünün Bozulması Amacını Gütmek” Yasağı Kapsamında Ele Alınamaz ve Kapatma Nedeni Sayılamaz

Sosyalist Parti’nin Kürt Sorununa Çözüm Programı ve politikaları “ülkede bir Kürt azınlığı bulunduğu” değildir. Sosyalist Parti’nin söylediği “azınlık” ve “azınlık hakları” değil, “eşit haklara sahip bir Kürt milli varlığının” bulunduğudur. Bu ne bir “azınlık yaratmak”tır ne de “azınlık bulunduğunu ileri sürmek”tir.

“Halkların hak eşitliği ve kendi kaderini tayin hakkı” Helsinki Nihai Senedi’nin ve Paris Şartı’nın uyulması zorunlu ilkeleri arasındadır (Paris Şartı, s. 8).

Bu sözleşme hükümleri Anayasa’nın 90. maddesi gereğince, Anayasa’ya aykırılığı dahi ileri sürülemeyen yasa değerindedir. Yine bu hükümler, Kürt ulusu için de geçerlidir. Dolayısıyla, Sosyalist Parti’nin Kürt ulusunun kendi kaderini tayin hakkına ilişkin görüşleri bu uluslararası sözleşmelerin “teyidinden” ibarettir.

Yoksa kimse Türk milliyetçiliğini benimsemek ve milliyetçi ideolojiye bağlı olmak zorunda değildir. Türkiye gibi binlerce yıllık bir Kavimler Köprüsü üzerinde dar Türk milliyetçiliğinin ve ırkçılığının bölücü olduğu açıktır.

Dolayısıyla, Anayasa ve SPY’nın Türk milliyetçiliği ve ırkçılığı anlayışıyla yorumlanması, hukuka aykırı olur. Türk ırkından olanların dışındaki milliyetlerin ikinci sınıf vatandaş sayılması ve haklarının kabul edilmemesi, birliği bozar. Nitekim Başbakan Süleyman Demirel:

“Türk milliyetçiliği, ırk esasına dayanmayan ve Türkiye’de başka etnik grupları dışlamayan yumuşak bir milliyetçiliktir.” demekte ve” ikinci sınıf muamelesi yapıldığı takdirde o insanların ayağa kalkma hakkının doğacağına” dikkat çekmektedir (Milliyet Gazetesi, 9.12.1991).

Kaldı ki, Sosyalist Parti Anayasa’nın milliyetçilik anlayışını benimsemek zorunda değildir. Partilerin Anayasa hükümlerini benimsemesi diye bir zorunluluk yoktur. Eğer böyle olsaydı, o zaman Anayasaların değiştirilmesi imkânsızlaşırdı. Partilerin uyması gereken hususlar, parti yasaklarına ilişkin hükümlerdir.

İddianame, bağnaz Türk milliyetçiliğini yansıtmaktadır. Bu niteliği ile de, hukuka, Anayasal ilkelere, toplumsal gerçekliğe aykırıdır.

Beşincisi, Sosyalist Parti’nin Kürt Sorununa Çözüm Programı, Anayasa’nın üçüncü maddesindeki hususlara aykırı kabul edilemez. Çözüm önerisindeki federe devletlerden her birinin ayrı bayrağı, ayrı marşı ve anayasası olması Türkçe ve Kürtçe’nin resmî dil olarak önerilmesi de kapatmayı gerektirir bir durum değildir.

Çünkü Sosyalist Parti’ye göre, iki milletin ortak evi olan federal devletin ortak bir anayasası, bayrağı ve marşı olacaktır. Bu anayasa, bayrak ve marş bütün ülkede geçerli olacaktır. Türkçe’nin yanında Kürtçe de resmî dil olarak düşünülmektedir.

Anayasa’nın dördüncü maddesindeki devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu ve Cumhuriyetin niteliklerinin değiştirilemeyeceği prensiplerine de aykırı bir durum yoktur. Zira, devletin şekli yine cumhuriyet olarak kalmaktadır.

Görüldüğü üzere, iddianamenin Sosyalist Parti’nin Anayasa’nın üçüncü ve dördüncü maddelerine aykırı davrandığı ithamı da doğru değildir.

V- Sosyalist Parti; Anayasa Mahkemesi Kararı İle Yasal Bulunan Program Ve Tüzüğüne Uygun Faaliyette Bulunmuştur. Kapatma Nedeni Sayılan Görüşleri Programının 31. Maddesi Kapsamındadır

Sosyalist Parti Programı’nın “Eşitlik, Irkçı Baskılara Son” başlıklı 31. maddesi de yargılama konusu yapılmıştır. Hatta bu maddeye ilişkin, Anayasa Mahkemesi üyelerinden biri muhalefet şerhi düşmüştür. Ancak, Anayasa Mahkemesi bu maddenin hukuka aykırı olmadığına karar vermiştir.

Sosyalist Parti Programı’nın 31. maddesi şöyledir:

“Herkes dil, ırk, milliyet, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefî kanaat din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

“SP, herhangi bir ırkın veya bölgenin diğerlerine hakim veya diğerlerinden ayrıcalıklı olmasına karşı mücadele eder.

“Demokratik Halk İktidarı, Türkiye halkının barış, kardeşlik ve gönüllü birlik içinde kendine özgür ve refahlı bir gelecek yaratmasının karşısındaki engeller olan ırkçı baskı politikalarının, bölgeler arası eşitsizliğin ve şovenizmin temellerini ve bütün belirtilerini ortadan kaldırır.

“Sosyalist Parti, Türkiye’nin kültürel zenginliğinin ve tarihten gelen gerçeklerin ortaya konmasını ve tartışılmasını bile yasaklayan `Siyasi Partiler Kanunu’ndaki ve diğer yasalardaki hükümlerin değiştirilmesi için mücadele eder.”

Görüldüğü üzere Anayasa Mahkemesi’nce de yasal bulunan SP Programı’nın 31. maddesinde şu hususlar yer almaktadır:

1. Herkes, dil, ırk, milliyet, ...... ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşit olacaktır.

Buradan şu anlaşılmaktadır: “Türkiye’de birden fazla dil, ırk ve milliyet mevcuttur. Bunlar arasında kanun önünde ayrım yapılmamalıdır. Burada dil yerine “Türk ve Kürt dili”, ırk yerine “Türk ve Kürt ırkı”, milliyet yerine “Türk ve Kürt milleti” konulduğunda, bunlar arasında ayrım yapılamayacağı söylenmiş olmaktadır.

2. “Sosyalist Parti herhangi bir ırkın veya bölgenin diğerlerine hakim ve diğerlerinden ayrıcalıklı olmasına karşı mücadele edecektir.”

Bu da yine Sosyalist Parti’ye “Kürt ulusu” üzerindeki baskılara, eşitsizliğe, şovenizme, asimilasyona karşı çıkma, Türk ulusuna ayrıcalıklar tanınmasına, bölgeler arasındaki farklı uygulamaya karşı mücadele etme görevini vermektedir. Sosyalist Parti bu çerçevede hareket etmiş, Kürt ulusu üzerindeki baskılara karşı çıkarak “eşitliği” savunmuştur. Gerek yayınlarında, gerek toplantılarında, gerekse TV konuşmalarında anlatılmaya çalışılan ve iddianamede kapatma davasında gerekçe sayılan hususların tamamı, bu çerçevededir.

3. “Türkiye halkının barış, kardeşlik ve gönüllü birlik içinde kendine özgür ve refahlı bir gelecek yaratmasının karşısındaki engeller olan ırkçı baskı politikasının, bölgeler arası eşitsizliğin ve şovenizmin temellerini ve bütün belirtilerini ortadan kaldırmak.”

Yine burada “millî baskı politikalarının, bölgeler arası eşitsizliğin ve şovenizmin” temellerinin ortadan kaldırılmasından söz edilmektedir.

Programın bu maddesinin parti yetkililerine yüklediği görevler, tam da iddia makamının suçladığı çözümlerdir.

Bu madde, “kültürel zenginliğin ve tarihten gelen gerçeklerin”, “ortaya konmasını ve tartışılmasını yasaklayan” yasa hükümlerine karşı mücadele görevini de partinin önüne koymaktadır.

Programın 31. maddesi, Mahkemeniz tarafından incelenmiş, Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası’na uygun bulunmuştur. Parti yetkilileri de, Anayasa Mahkemesi’nce yasalara uygun bulunan bu maddenin kendilerine yüklediği görevleri yerine getirmişlerdir.

4. Keza, Sosyalist Parti Programı’nın 42. maddesi de, “Ulusların kaderlerini tayin hakkını savunmayı” bir görev olarak partinin önüne koymaktadır. “Enternasyonalizm başlıklı bu madde de, Anayasa Mahkemesi’nce yasal bulunmuştur.

VI- Sosyalist Parti’nin Çözümü Biricik Birlik Yolunu Öngörüyor

- “Yaşasın Türklerin ve Kürtlerin kardeşliği.” (Serhıldan Çağrıları-2 , İddianame, s. 4).

- ”Yaşasın Türk halkı, Kürt halkı.” (Serhıldan Çağrıları-2, İddianame, s.4).

“Kürt halkıyla kardeşçe, özgürce, gönül gönüle, barış ve huzur içinde yaşamak Türkiye halkının... ihtiyacıdır.

“Türk ve Kürt halkları iki candır.

“Sosyalist Parti Türk-Kürt kardeşliğinin partisidir.” (Kürt Sorununa Çözüm-4, İddianame, s. 4-5) .

- “Sosyalist Parti Türk ve Kürt halkları arasında tek köprü..”

“Sosyalist Parti iki halkın bir federasyonda birliğini, ortak iktidarını savunacak.” (24-25 Ağustos, Parti Meclisi Toplantısı’nda açış konuşması, İddianame, s.8).

-”... Doğu’da özel savaşa son vereceğiz, ..... özel savaşa Türk-Kürt kardeşliği programı... ilke iki milleti eşit düzeye getirerek ve sonunda biçim olarak bir federasyonla çözeceğiz...” (13.10.1991 Ankara Cebeci Açık Hava Toplantısındaki Konuşma, İddianame, s. 8)

“......... Kürt milletine kendi kaderini tayin hakkı tanınmalıdır. İşte birliğin koşulu o zaman olur.... Zorla birlik olmaz. Gönülle, kardeşlikle, bu Kürt halkının iradesini sayarak, kabul ederek olur...” (11.10.1991 TV Açık oturumundaki konuşma, İddianame, s. 9-10).

İddianame Türk ve Kürt halklarının birliğini vurgulayan bu cümleleri dahi birer suç kanıtı gibi sunmaktadır. Oysa, Kürt sorunu bir gerçekliktir. Bu sorunu Sosyalist Parti icat etmemiştir. Sosyalist Parti varolan Kürt gerçeğini tespit etmiş; özgürlüğün, kardeşliğin ve birliğin yollarını aramış, birliği sağlayacak politikaları üreterek toplumun önüne koymuştur.

Bugüne kadar Kürtleri yok sayan ve şiddete dayanan devlet politikası iflas etmiştir. Bu nedenle, bütün düzen partileri ve devlet geleneksel politikayı terk etmişler ve yeni politik arayışlar içine girmişlerdir. Çünkü görülmüştür ki, bugüne kadar devletçe izlenen “Kürt politikası” bölücüdür. Bu politika, Kürt ve Türk halkları arası düşmanlığı geliştirmiş, birliğe değil, halkları birbirine kırdırmaya hizmet etmiştir.

- Bugün Güneydoğu’da yürütülmekte olan özel savaş ülkemizi Amerika’ya daha da muhtaç hale getirmekte, bağımsızlığımızı ipotek altına sokmaktadır.

- Mevcut ekonomik rejim Kürt ve Türk’ü birbirinden koparmaktadır. Ekonomik eşitsizliği derinleştirmektedir. Olağanüstü Hal Bölgesi’nde kişi başına ortalama gelir 382 dolar civarında iken Batı Anadolu’da 2000 doları bulmaktadır.

- Kürtlerin yaşadığı bölgelerde Olağanüstü Hal Rejimi olağanlaştırılmış, oralarda Türkiye’nin geri kalan yerlerinden farklı bir hukuk geçerli kılınmıştır. Böylece mevcut rejim Kürt’le Türk’ü hukuki bakımdan da koparmıştır.

Gelinen nokta : Devlet bugün dağdan ve köyden sonra kentlerde de hakimiyetini yitirmektedir.

Bu davada, Sosyalist Parti’yi değerlendirirken çabalarının hangi yönde olduğuna bakmak gerekir. Zira,yasalarla yasaklanan “bölücülük” amacıdır. Sosyalist Parti’nin amacı ise, eşitlik ve özgürlük temelinde birliktir. Sosyalist Parti Kürt sorununu gönüllü birlik yönünde çözmek için elinden geleni yapmaktadır.

Birliğin biricik çözümünü gündeme getiren Parti’nin kapatılmak istenmesinin ne anlama geleceğini ve ne gibi olumsuz sonuçlar doğuracağını Sayın Mahkemenizin değerlendireceği kanısındayız.

2. Dava SPY’nın 9. maddesine uyulmadan açıldığından davaya bakılmaksızın dosyanın Cumhuriyet Başsavcılığı’na iadesine;

3. Sözlü açıklama alınması ya da Parti yetkililerinin çağrılıp dinlenmesiyle yetinilmeyerek, SPY’nın 98. maddesi de1aletiyle CMUY’nın 387. maddesi uygulanıp, yargılamanın duruşmalı olarak yapılmasına;

4. Sosyalist Parti’nin kapatılmasına ilişkin davanın reddine; karar verilmesini saygı ile arz ve talep ederiz.”

III- CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’N1N ESAS HAKK1NDAKİ GÖRÜŞÜ:

Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 6.2.1992 günlü, SP. 23 Hz. 1991-94 sayılı esas hakkındaki görüşünde aynen şöyle denilmektedir :

3 üncü maddesinde;

4 üncü maddesinde;

“Anayasa’nın 1 inci maddesindeki devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.”

14 üncü maddesinde;

66 ncı maddesinde;

“Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.

68 inci maddesinde;

“... Siyasi partilerin tüzük ve programları, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, millet egemenliğine, demokratik ve lâik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz.

Sınıf veya zümre egemenliğini veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayan Siyasi partiler kurulamaz.”

69 uncu maddesinde;

“... Cumhuriyet Başsavcılığı, kurulan partilerin tüzük ve programlarının ve kurucularının hukukî durumlarının Anayasa ve kanun hükümlerine uygunluğunu, kuruluşlarını takiben ve öncelikle denetler, faaliyetlerini de takip eder.

Siyasi Partiler Kanununun; 78 inci maddesinde;

“Siyasi Partiler;

Türk Devletinin ve Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, dil, ırk, renk, din ve mezhep ayrımı yaratmak veya sair herhangi bir yoldan bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmak;

81 inci maddesinde;

“Siyasi Partiler;

a) Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerine millî veya dinî kültür veya mezhep veya ırk veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri süremezler.

b) Türk dilinden veya kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını güdemezler ve bu yolda faaliyette bulunamazlar...” hükümleri yer almıştır.

Usul Yönünden

Öncelikle; Anayasa’nın geçici 15/son maddesi kapsamına, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 22.4.1983 günü bu dönem içerisinde çıkarılmış bulunmasına nazaran davalı Siyasi partinin Anayasa’ya aykırılık iddiası ciddi görülmemekle reddi gerekeceği;

Ayrıca dava Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 69 uncu maddesinde yer alan “Cumhuriyet Başsavcılığı ... partilerin .... faaliyetlerini de takip eder” hükmüne dayattırıldığı için 2820 sayılı Yasa’nın 9 uncu maddesi gereğince partiye uyarıda bulunulmasına lüzum olmadığı;

2820 sayılı Yasa’nın 98 inci maddesinde yer alan “Anayasa Mahkemesince, dosya üzerinde inceleme yapılarak karara bağlanır...” buyurucu hükmü karşısında davalı Partinin yargılamanın duruşmalı olarak yapılması talebinin kabule şayan olamayacağı,

görüşündeyiz.

Esas Yönünden

2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 101 nci maddesi “... Anayasa Mahkemesince bir Siyasi parti hakkında kapatma kararı:

a) Parti tüzüğünün veya programının yahut partinin faaliyetlerini düzenleyen ve yetkili parti organları veya mercilerince yürürlüğe konulmuş olan diğer parti mevzuatının bu Kanunun dördüncü kısmında yer alan hükümlerine aykırı olması,

c) Parti merkez karar ve yönetim kurulunca Yüksek Seçim Kuruluna partiyi temsilen konuşma yapacağı bildirilmiş olan kimsenin, radyo veya televizyonda yaptığı konuşmanın, bu kanunun dördüncü kısmında yer alan maddeler hükümlerine aykırı olması,

Hallerinde verilir...” hükmünü taşımaktadır.

İddianamemizde “Parti Genel Merkezince bastırılıp dağıtılan yayınlar” bölümünde alıntılar yapılan “Serhıldan Çağrıları-2”, “Kürt Sorununa Çözüm-4” ve “Serhıldan Çağrılarr1” isimli basuş yayınların tamamı davalı parti genel merkezi tarafından çıkarılarak yurdun her tarafında dağıtılmıştır. Bunlardan “Kürt Sorununa Çözüm-4” adlı yayının son sayfasında parti genel başkanının imzası da bulunmaktadır.

Doğu Perinçek 6.7.1991 günlü kongrede parti genel başkanlığına seçilmiştir.

24-25 Ağustos 1991 günlü kapalı salon, 13.10.1991, 16.10.1991 ve 17.10.1991 günlü açık hava toplantılarındaki ve 11.10.1991 günlü televizyondaki açık oturumdaki konuşmalar davalı partinin genel başkanı tarafından ve bu sıfatla yapılan beyanlardır.

Davalı parti Genel Merkezinin 11.10.1991 gün ve 1991/112 sayılı yazıları ile 13.10.1991 günü TRT’den yapılacak seçim konuşmasının Merkez Karar Kurulu’nun 8.10.1991 tarih ve 53 sayılı kararı gereği Genel Başkan Doğu Perinçek tarafından yapılacağı Yüksek Seçim Kurulu’na bildirilmiştir.

“Demokratik, Federal Emekçi Cumhuriyeti” ve “Türk ve Kürt halklarının eşit özgür gönüllü birliği” ibarelerini taşıyan duvar ilânları davalı parti genel merkezince bastırılarak teşkilata dağıtılmış ve seçim kurullarınca belirlenen yerlere asılmıştır.

Bu açıklamalar ve 2820 sayılı Yasa’nın 101 nci maddesinin buyurucu hükmü karşısında, davalı Partinin”, “yayınların partiyi bağlamayacağı ve delil olarak değerlendirilemeyeceği” yönlü savunmaları geçerli olamaz.

İddianamede 4 ilâ 10 uncu sayfalar arasında geniş olarak özetlenen, partiyi bağlayıcı nitelikteki yayınlardan, duvar ilânlarından ve parti genel başkanının konuşmalarından, savunulduğunun aksine bunların bütünlüğünü bozmayacak şekilde alınan bölümlerinde, ayrı “dili” ve “kültürü” olan ve özellikle de “kendi kaderini tayin hakkına kayıtsız şartsız sahip” Türkiye Cumhuriyeti ülkesi toprakları üzerinde yaşayan “ezilen” bir “Kürt ulusunun” varlığı açık ve seçik bir şekilde kabul edilmiş;

“Türk ve Kürt halkları arasındaki tek köprünün Sosyalist Parti olduğu belirtilip sorunun çözümünün nasıl olacağı anlatılmıştır.”

“Federal cumhuriyetin bayrağı ve marşı Türklerin ve Kürtlerin ortak bayrakları ve marşıdır”.

“Kürt milletinin demokratik kültürü” baskıların sona erdirilmesi sonucu “serpilme olanaklarına kavuşacaktır”

Böylece Sosyalist Partinin gerçekleştireceği çözümün de Kürt halkının kendi kaderini tayin yolunda belirleyeceği özgür iradesiyle Anayasa’daki millet bütünlüğü ilkesinden uzaklaşıp, halkın dili ve kültürü ayrı, Türk ve Kürt uluslarından oluştuğu ilkesine dayalı, iki federe devletin eşit olarak katıldığı federal bir cumhuriyet amaçlanmaktadır.

Bu şekilde ileriye sürülen görüş ve benimsenen ilkelere göre davalı Sosyalist Parti;

a) Anayasa metnine dahil olduğu 176 ncı maddede belirtilen başlangıç kısmında “hiçbir düşünce ve mülahaza Türk millî menfaatlerinin, Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esası karşısında korunamaz.”

b) Anayasa’nın 3. maddesinin 1 inci fıkrasının “Türkiye Devleti ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Bayrağı, şekli kanunda belirtilen beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Millî marşı “İstiklâl Marşı’dır.”

d) Anayasa’nın 14. maddesinin 1. fıkrasının “Anayasada belirtilen hak ve hürriyetlerden hiçbiri Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak... veya dil .....ayırımı yaratmak amacıyla kullanılamaz.”

e) Anayasa’nın 66. maddesinin 1. fıkrasının “Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.”

f) Anayasa’nın 68. maddesinin 3 ve 4. fıkrasının;

“Siyasi partiler, önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içinde faaliyetlerini sürdürürler.”

“Siyasi partilerin tüzük ve programları, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, millet egemenliğine, demokratik ve lâik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz.”

g) 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 4 ncü kısmında yeralan 78. maddenin (a) bendinin “siyasi partiler, ....Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, .....dair hükümleri değiştirmek.... dil, ırk, ....ayrımı yaratmak ... amacını güdemezler”

h) Aynı Kanunun 81. maddesi (a) ve (b) bendinin “Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde millî veya dini kültür veya mezhep veya ırk veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri süremezler.

Türk dilinden veya kültüründen başka dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak yoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını güdemezler, bu yolda faaliyette bulunamazlar”

Biçimindeki buyurucu kurallarına da aykırı davranmış bulunmaktadır.

Sonuç :

Yukarıda gerekçeleri ve yasal dayanakları ile birlikte açıklandığı üzere, davalı Sosyalist Parti’nin;

Sonucuna varıldığından davalı Siyasi partinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 101. maddesinin a, b, c bentleri gereğince kapatılmasına karar verilmesini,

Arz ve talep ederim.”

IV- DAVALI PARTİNİN ESAS HAKKINDAKİ SAVUNMASI :

Sosyalist Parti’nin 30.3.1992 günlü esas hakkındaki savunması aynen şöyledir:

I) Usul Açısından Savunmamız :

1. Siyasi Partiler Yasası’nın Anayasa’ya aykırılığı def’imizi Anayasa Mahkemesi inceleyebilir.

Anayasa’ya aykırı SPY iptal edilmelidir.

“Geçici Madde” kavramı, yeni bir hukuk düzenine geçişi sağlayan ve bu geçiş süreci tamamlandıktan sonra uygulanabilirlik değerini yitiren maddelerdir. Geçici 15. Maddenin, Anayasal denetime engel kabul edilen son fıkrası şu şekilde anlaşılmalıdır:

Bu değişiklikler arasında partilerin kapatılmasına ilişkin 101. madde de bulunmaktadır. Hatta 2820 sayılı Yasa’da öngörülen bazı yasaklamalar referandum konusu olmuş ve halkoyu ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu durum karşısında, bugün yürürlükte bulunan Siyasi Partiler Yasası’nın MGK döneminde çıkartılan yasa olduğu artık ileri sürülemez. Aksini iddia etmek şöyle bir d